Ngày 09/01/2026, tại xã Cao Phong, UBND tỉnh Phú Thọ tổ chức Hội nghị đánh giá kết quả thực hiện Đề án Tái canh cây ăn quả có múi giai đoạn 2021 - 2025 và định hướng xây dựng Kế hoạch giai đoạn 2026 - 2030. 

Toàn cảnh Hội nghị

Đồng chí Đinh Công Sứ, Tỉnh ủy viên, Phó Chủ tịch UBND tỉnh, dự và chủ trì hội nghị; tham dự hội nghị có đồng chí Nguyễn Văn Quân, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường; cùng tham dự hội nghị có đại diện Cục Trồng trọt và Bảo vệ Thực vật; các chuyên gia thuộc các Viện Cơ điện nông nghiệp và Công nghệ sau thu hoạch; Viện Bảo vệ thực vật; Viện Thổ Nhưỡng Nông Hóa; Viện Khoa học kỹ thuật nông lâm nghiệp miền núi phía Bắc thuộc Bộ nông nghiệp và Môi trường; đại diện các Sở, ngành trong tỉnh; đại diện lãnh đạo UBND, Phòng Kinh tế các xã Cao Phong, Mường Thàng, Thung Nai, Tân Lạc, Mường Động, An Nghĩa, Cao Dương và Yên Trị; đại diện Công ty TNHH MTV Cao Phong Hòa Bình cùng các hợp tác xã và 32 hộ dân sản xuất tham gia đề án.

Theo báo cáo của Sở Nông nghiệp và Môi trường, trên địa bàn tỉnh Hoà Bình cũ diện tích cây ăn quả có múi khoảng 9.080 ha; trong đó: cây cam, diện tích trồng 3.390 ha, diện tích cho sản phẩm 3.262 ha, sản lượng 93.960 tấn; cây bưởi, diện tích trồng 5.690 ha, diện tích cho sản phẩm 5.325 ha, sản lượng 108.079 tấn. Huyện Cao Phong cũ có diện tích trồng cam lớn nhất tỉnh với diện tích 1.538 ha, sản lượng 48.988 tấn, trong đó Công ty TNHH MTV Cao Phong có 748,9 ha đất nông nghiệp trồng cam, bưởi và có 05 HTX sản xuất và kinh doanh cam, trong đó có 02 HTX có quy mô liên kết sản xuất lớn và tiêu chuẩn đạt yêu cầu VietGAP là HTX Hà Phong và HTX 3T Nông sản Cao Phong. Cơ cấu chủng loại giống hiện nay bao gồm từ chín sớm đến chín muộn; các sản phẩm như quýt Ôn Châu, cam mát, lòng vàng (CS1), xã Đoài, cam canh, cam V2.

Đồng chí Đinh Công Sứ, PCT UBND tỉnh và các đại biểu thăm quan các giống cây cam sạch bệnh phục vụ đề án tái canh cây ăn quả có múi

Tuy nhiên, diện tích cây có múi bị suy thoái diễn ra mạnh trong giai đoạn 2018-2021, diện tích suy thoái chủ yếu trên cây cam, quýt do hết chu kỳ kinh doanh. Một số địa phương để xẩy ra tình trạng phát triển cây có múi không nằm trong quy hoạch đã được phê duyệt; một số diện tích trồng mới không đủ điều kiện về đất đai, cây giống không đảm bảo chất lượng, nhiễm bệnh, nguồn nước để sản xuất, thậm chí nhiều vùng nông dân còn thiếu kiến thức, kinh nghiệm canh tác gây khó khăn cho việc áp dụng các tiến bộ kỹ thuật vào sản xuất, quản lý và cấp mã số vùng trồng. 

Để góp phần khắc phục những hạn chế trên, đồng thời phát triển ổn định, bền vững theo chuỗi giá trị, khai thác tốt tiềm năng, lợi thế và phát huy vai trò của nhóm cây chủ lực. Trước khi sáp nhập, UBND tỉnh Hòa Bình (cũ) đã phê duyệt Đề án Tái canh cây ăn quả có múi giai đoạn 2021 - 2025, định hướng đến năm 2030, trong đó tập trung chủ yếu vào vùng sản xuất cây có múi trọng điểm tại huyện Cao Phong (cũ), nay là các xã Cao Phong, Mường Thàng, Thung Nai của tỉnh Phú Thọ. Thực hiện đề án, từ năm 2023 tỉnh Hòa Bình (cũ) đã triển khai mô hình cánh đồng mẫu về tái canh cây cam tại cánh đồng khu 2, xã Cao Phong với 32 hộ dân tham gia, diện tích 13,98 ha. Tham gia mô hình, các hộ dân được hỗ trợ 100% cây giống cam canh sạch bệnh, phân bón, thuốc bảo vệ thực vật; được tập huấn, hướng dẫn về kỹ thuật xử lý đất, cách trồng chăm sóc và phòng trừ dịch hại trên cây cam.

Theo đánh giá, mô hình đã giúp nông dân thay đổi tập quán canh tác, từng bước làm chủ kỹ thuật tái canh theo hướng bài bản, dễ áp dụng và dễ kiểm soát. Công tác sản xuất và quản lý giống được quan tâm, hạn chế giống không rõ nguồn gốc, tạo tiền đề thuận lợi cho quản trị vùng trồng và truy xuất nguồn gốc sản phẩm. Bên cạnh đó, tổ chức sản xuất và liên kết bước đầu được củng cố tại vùng trọng điểm. Một số khu vực đã hình thành cách làm tập trung theo nhóm hộ, hợp tác xã cùng giống, cùng quy trình sản xuất, tạo điều kiện thuận lợi quản lý đồng bộ về kỹ thuật, vật tư, giám sát dịch hại và chất lượng sản phẩm. Nhận thức của người dân về sản xuất an toàn và tuân thủ quy trình kỹ thuật từng bước được nâng lên. Thương hiệu cam Cao Phong tiếp tục được giữ vững thông qua các hoạt động xúc tiến thương mại, tem nhãn truy xuất nguồn gốc sản phẩm… góp phần bảo vệ uy tín sản phẩm trong bối cảnh thị trường cạnh tranh ngày càng gay gắt.

Sau sáp nhập, tổng diện tích cây có múi tỉnh Phú Thọ đạt 15,3 nghìn ha, trong đó Cây bưởi diện tích hiện có 11,7 nghìn ha, Cây cam diện tích hiện có 3,6 nghìn ha. Mục tiêu chung, đến năm 2030 phát triển bền vững cây ăn quả có múi chủ lực góp phần tạo việc làm, tăng thu nhập, tăng giá trị xuất khẩu, thúc đẩy cơ cấu lại ngành nông nghiệp, ổn định đời sống nhân dân, phát triển kinh tế - xã hội và đảm bảo quốc phòng an ninh khu vực nông thôn. Tiếp tục tập trung tái canh trên diện tích già cỗi, hết chu kỳ khai thác trên nguyên tắc tổ chức lại sản xuất ở vùng tái canh; bố trí cơ cấu nhóm giống phù hợp với yêu cầu dải vụ và nhu cầu thị trường; nâng cao năng lực tổ chức sản xuất của doanh nghiệp, hợp tác xã chuyên về cây có múi. Phát triển vùng sản xuất an toàn, được cấp mã số vùng trồng; nâng cao tỷ lệ sản phẩm qua sơ chế, chế biến, tăng cường áp dụng cơ giới hóa, khoa học kỹ thuật để nâng cao chất lượng, đảm bảo tiêu chuẩn xuất khẩu đến các thị trường có yêu cầu cao, nâng cao giá trị gia tăng, giá trị thu nhập. Điều chỉnh định hướng diện tích cây có múi toàn tỉnh đến năm 2030 khoảng 15,4 nghìn ha, trong đó diện tích cây bưởi 11 nghìn ha, cây cam diện tích 4,4 nghìn ha. Duy trì diện tích, nâng cao chất lượng, mẫu mã các vùng bưởi đặc sản của tỉnh gồm bưởi đỏ Hòa Bình, bưởi Đoan Hùng, bưởi Diễn., cam Cao Phong. Định hướng tập trung không gian phát triển tại các xã Cao Phong, Mường Thàng, Thung Nai, Mường Động, Lạc Sơn, An Nghĩa, Lai Đồng, Thu Cúc, Xuân Hòa, Liên Châu, Tam Hồng, Nguyệt Đức, Vĩnh Phú, Vĩnh Thành; Lương Sơn, Cao Dương, Liên Sơn, Tân Lạc, Toàn Thắng, Mường Bi, Thượng Cốc, Đại Đồng, Mường Động, Nật Sơn, Yên Trị, Lạc Lương; Vĩnh Phú, Liên Châu, Bằng Luân, Tây Cốc, Chí Đám, Chân Mộng, Thanh Sơn, Võ Miếu, Cự Đồng, Hương Cần, Văn Miếu, Khả Cửu, Thượng Long, Xuân Viên, Yên Lập.

Tại hội nghị, các chuyên gia đến từ các viện nghiên cứu thuộc Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã giới thiệu, đánh giá một số mô hình tiêu biểu trên thế giới về tái canh cây cam; phân tích, định hướng một số cách làm hay có thể học tập, áp dụng tại tỉnh Phú Thọ. Đại diện các hộ nông dân tham gia mô hình tái canh cây cam cũng đề xuất được tiếp tục hỗ trợ về kỹ thuật trồng, chăm sóc cây cam trong thời gian tới; kiến nghị địa phương có hỗ trợ về hệ thống dẫn nước tưới cho các nông hộ…

Kết luận hội nghị, đồng chí Đinh Công Sứ, Phó Chủ tịch UBND tỉnh yêu cầu Sở Nông nghiệp và Môi trường trên cơ sở kết quả đạt được, phối hợp với các cơ quan chức năng nghiên cứu, xây dựng Kế hoạch phát triển cây ăn quả có múi của tỉnh trong giai đoạn tới bảo đảm phù hợp với Chiến lược phát triển nông nghiệp và nông thôn bền vững giai đoạn 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050 và Chiến lược phát triển trồng trọt đến năm 2030 và các đề án phát triển cây ăn quả chủ lực của Bộ Nông nghiệp và Môi trường.

Đồng chí Đinh Công Sứ, Tỉnh ủy viên, Phó Chủ tịch UBND tỉnh phát biểu tại Hội nghị

Phó Chủ tịch UBND tỉnh chỉ đạo các địa phương tiếp tục phát triển cây ăn quả trên cơ sở phát huy tiềm năng, lợi thế các vùng, tập trung vào việc nâng cao chất lượng, giá trị gia tăng, khả năng cạnh tranh của sản phẩm, xây dựng nền nông nghiệp xanh, bền vững. Tổ chức lại sản xuất, hình thành các vùng sản xuất cây ăn quả chủ lực tập trung, quy mô lớn, gắn với phát triển các nhà máy chế biến và thị trường tiêu thụ. Đẩy mạnh liên kết tại các vùng sản xuất cây ăn quả tập trung, áp dụng khoa học kỹ thuật tiên tiến vào sản xuất, bảo quản, chế biến sản phẩm. Tăng cường chế biến sâu, đa dạng hóa sản phẩm, phát triển các sản phẩm có chỉ dẫn địa lý, xây dựng mã số vùng trồng, truy xuất nguồn gốc; huy động các nguồn lực xã hội đầu tư phát triển sản xuất, chế biến sản phẩm cây ăn quả.

Hồng Đức – Trung tâm Khuyến nông