Theo nhận định của Đài Khí tượng thuỷ văn tỉnh Phú Thọ, trên địa bàn tỉnh chịu ảnh hưởng của một đợt gió mùa Đông Bắc có cường độ mạnh; trời chuyển rét, sau chuyển rét đậm, rét hại; nhiệt độ thấp nhất phổ biến từ 10 - 130C, vùng núi cao Tam Đảo 5 - 80C. Thời tiết lạnh sâu kèm theo mưa phùn, gió bấc và độ ẩm cao gây nhiều khó khăn cho hoạt động chăn nuôi. Nhiệt độ xuống thấp làm giảm sức đề kháng của vật nuôi, tạo điều kiện cho các loại dịch bệnh phát sinh, ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng sinh trưởng, sinh sản và hiệu quả kinh tế của người chăn nuôi. Để chủ động ứng phó với rét đậm, rét hại và các loại hình thời tiết nguy hiểm, Sở Nông nghiệp và Môi trường đã đề nghị Uỷ ban nhân dân các xã, phường, các đơn vị trực thuộc Sở cần theo dõi chặt chẽ các bản tin cảnh báo, dự báo về diễn biến của không khí lạnh và rét; thông báo đến các cơ quan, đơn vị, địa phương và nhân dân chủ động phòng tránh, ứng phó. Rà soát phương án ứng phó với rét, tăng cường tuyên truyền, hướng dẫn các hộ chăn nuôi củng cố chuồng trại, che chắn giữ ấm, dự trữ thức ăn; phòng chống dịch bệnh cho gia súc, gia cầm.
Dùng đèn sưởi ấm cho gia cầm khi thời tiết rét đậm, rét hại
Để chủ động thực hiện các biện pháp tăng cường bảo vệ đàn gia súc, gia cầm trước rét đậm, rét hại. Trung tâm Khuyến nông tỉnh đề nghị người chăn nuôi trên địa bàn tỉnh cần thực hiện một số biện pháp sau đây:
Đối với chuồng trại cần gia cố, che chắn chuồng nuôi bằng những vật liệu có sẵn như bạt, phên nứa, bao tải... ở các hướng gió lạnh để tránh gió lùa, mưa hắt; Giữ nền chuồng luôn khô ráo, sạch sẽ; thường xuyên thay chất độn chuồng để giữ ấm cho vật nuôi (sử dụng rơm, cỏ, lá chuối khô, bẹ ngô… khô để lót nền chuồng); Dự trữ chất đốt như củi, trấu, rơm rạ…, đốt lửa sưởi ấm cho trâu, bò, lưu ý chuồng trại cần có lỗ thoáng phía trên để lưu thông khí, tránh ngạt khí độc khi đốt lửa sưởi cho trâu bò; làm áo khoác ấm (tận dụng áo cũ, chăn cũ, bạt dứa…) cho trâu bò, nhất là con yếu và non; đối với gia cầm có thể dùng đèn sưởi ấm.
Về chế độ thức ăn, nuôi dưỡng: với đàn trâu bò thức ăn có vai trò quan trọng cho sự sinh trưởng và phát triển của vật nuôi. Trong những ngày giá, rét vật nuôi cần cung cấp đủ thức ăn nhiều năng lượng để chống rét tốt hơn. Tăng cường chế độ chăm sóc, nuôi dưỡng phù hợp đối với trâu, bò già, yếu, gia súc non để tăng cường phòng chống rét và dịch bệnh. Người dân thu gom các phụ phẩm nông nghiệp làm thức ăn dự trữ cho đàn trâu, bò trong mùa đông, như: Rơm, rạ, thân, lá cây ngô, ngọn lá mía, dây khoai lang, lá sắn, cây lạc…; hướng dẫn các hộ chăn nuôi áp dụng các biện pháp xử lý, chế biến (ủ rơm với U rê, ủ chua thức ăn) để dự trữ và nâng cao giá trị dinh dưỡng của thức ăn; tận dụng diện tích đất không sử dụng trồng cây vụ đông, đất bỏ hoang, đất trống xung quanh vườn nhà để trồng cỏ, trồng ngô dày làm thức ăn. Sử dụng nguồn thức ăn tự nhiên có sẵn (cỏ xanh, cỏ ủ hoặc rơm khô, rơm ủ urê…) và cung cấp với định mức bằng 10% trọng lượng cơ thể như trâu, bò có khối lượng 300kg thì cho ăn 30kg cỏ xanh hoặc cỏ ủ… ; ngoài ra, có thể cung cấp thức ăn xanh ủ chua cho trâu, bò (thân cây ngô, cỏ voi…) với lượng từ 7-10kg/ngày nhằm nâng cao tỷ lệ tiêu hóa đồng thời bổ sung thêm thức ăn tinh như bột ngô, bột sắn, cám gạo... (khoảng 0.5-1 kg/con/ngày); đảm bảo nước uống đầy đủ hàng ngày, trong những ngày rét đậm, rét hại có thể bổ sung cho trâu, bò uống nước ấm có hoà muối với lượng khoảng 5g/100 kg khối lượng cơ thể để tăng cường sức đề kháng; Đối với đàn lợn khẩu phần ăn phải đảm bảo, đầy đủ chất dinh dưỡng (có thể cho ăn tự do, ăn các bữa trong ngày tùy vào loại thức ăn, phương thức nuôi); bổ sung thêm vitamin, men tiêu hóa thường xuyên cho lợn; cần sử dụng bóng úm, chuồng úm cho lợn con theo mẹ, cho lợn con tập ăn sớm để tăng khả năng tiêu hóa; Đối với gia cầm có thể tăng lượng thức ăn cho gia cầm, cho gia cầm uống nước ấm và bổ sung một số loại vitamin, men tiêu hóa, chất điện giải nâng cao sức đề kháng; áp dụng mật độ nuôi hợp lý đối với gà đẻ từ 6-8 con/m2, gà thịt: 8-10 con/m2. Thực hiện tốt quy trình úm cho gia cầm con, những ngày giá rét không thả gia cầm ra vườn, thực hiện che chắn để tránh gió lùa trong chuồng.
Chú ý chăm sóc và phòng bệnh cho vật nuôi. Nhiệt độ quá lạnh sẽ làm giảm sức đề kháng của vật nuôi nhất là đối với gia súc già yếu, gia súc non. Người chăn nuôi cần thường xuyên cập nhật thông tin dự báo thời tiết, đặc biệt là các cảnh báo về rét đậm, rét hại để chủ động chuẩn bị vật tư, thức ăn, phương án chăm sóc, bảo vệ đàn vật nuôi phù hợp với từng thời điểm. Không chăn thả vật nuôi khi thời tiết rét đậm, rét hại và nhiệt độ dưới 12°C, nhất là vào sáng sớm và ban đêm. Thay vào đó thực hiện nuôi nhốt hoàn toàn, kết hợp cho ăn tại chuồng. Tranh thủ những ngày thời tiết ấm hơn để cho vật nuôi vận động nhẹ, phơi nắng giúp tăng cường sức khỏe; Đối với gia cầm, cần hạn chế thả vườn trong những ngày mưa rét, gió lạnh kéo dài. Thực hiện tốt công tác vệ sinh thú y, đảm bảo vệ sinh chuồng trại sạch sẽ có vai trò rất quan trọng cần được làm thường xuyên, giúp hạn chế các tác nhân gây bệnh. Hàng ngày, cần quét dọn vệ sinh chuồng trại, thu gom chất thải để xử lý hạn chế gây ô nhiễm môi trường, định kỳ phun thuốc khử trùng 2-3 tuần một lần, tiêm phòng đầy đủ các loại vắc xin phòng bệnh cho gia súc, gia cầm theo quy định như: Tụ huyết trùng, lở mồm long móng, viêm da nổi cục ở trâu bò trâu bò, Newcastle, Gumboro, tụ huyết trùng... ở các đàn gia cầm, sử dụng một số loại kháng sinh (được phép sử dụng của thú y). Ngoài ra, cần theo dõi thường xuyên tình trạng đàn vật nuôi để phát hiện, xử lý kịp thời khi đàn vật nuôi có biểu biện ảnh hưởng do đói rét hoặc dịch bệnh. Khi phát hiện bệnh trên vật nuôi cần báo ngay cho cơ quan thú y và chính quyền địa phương để có biện pháp xử lý kịp thời.
Chăm sóc, bảo vệ đàn vật nuôi trước rét đậm, rét hại là nhiệm vụ quan trọng, góp phần giảm thiểu rủi ro, bảo đảm an toàn đàn vật nuôi và ổn định thu nhập cho người chăn nuôi. Mỗi hộ chăn nuôi cần nâng cao ý thức, thực hiện đầy đủ các biện pháp kỹ thuật, phối hợp chặt chẽ với cơ quan chuyên môn để bảo vệ tốt nhất đàn vật nuôi trong mùa đông giá rét.
Bích Huệ - Trung tâm Khuyến nông