Vụ xuân năm 2026, toàn tỉnh đã gieo trồng hơn 110.700 ha, trong đó diện tích lúa chiếm trên 80.400 ha, ngô hơn 18.400 ha. Phần lớn diện tích lúa trên địa bàn tỉnh đang ở giai đoạn đẻ nhánh rộ, đây là thời kỳ quan trọng quyết định số dảnh hữu hiệu, ảnh hưởng trực tiếp đến năng suất lúa, đồng thời cũng là thời điểm nhiều đối tượng sinh vật gây hại phát sinh và gây hại mạnh, trong đó chuột là đối tượng gây hại cần được quan tâm phòng trừ.

Theo Báo cáo của Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật nhiều diện tích lúa đang bị chuột gây hại ở mức độ từ nhẹ đến trung bình, cục bộ một số nơi bị gây hại nặng. Nếu không có biện pháp phòng trừ kịp thời, chuột có thể gây thiệt hại lớn, làm giảm đáng kể năng suất lúa cuối vụ. Chuột hại lúa thường cắn ngang thân lúa, làm dảnh lúa bị đứt và héo, gây khuyết mật độ trên ruộng. Khi mật độ chuột cao, mức độ gây hại lớn sẽ làm giảm số dảnh hữu hiệu, ảnh hưởng trực tiếp đến năng suất lúa. Những khu vực ruộng ven bờ, gần kênh mương, khu dân cư, bờ vùng bờ thửa nhiều cỏ rậm thường là nơi chuột trú ngụ và gây hại nặng. 

Chuẩn bị mồi bả diệt chuột

Để hạn chế thiệt hại do chuột gây ra, các địa phương cần tăng cường tuyên truyền, vận động bà con nông dân tổ chức diệt chuột tập trung, đồng loạt theo từng cánh đồng, kết hợp nhiều biện pháp nhằm nâng cao hiệu quả phòng trừ. Thực hiện vệ sinh đồng ruộng, phát quang bờ vùng, bờ thửa, bụi rậm, kênh mương, loại bỏ nơi cư trú của chuột; Tăng cường áp dụng các biện pháp thủ công an toàn, hiệu quả và thân thiện với môi trường như: đào hang, đổ nước, hun khói, xông hơi để tiêu diệt chuột trong hang. Đồng thời sử dụng các loại bẫy thủ công như bẫy kẹp, bẫy lồng, bẫy dính, bẫy bán nguyệt…, đặt tại những vị trí chuột thường xuyên qua lại.

Đặt mồi bả ở đường đi nơi chuột thường xuyên qua lại

Chú trọng bảo vệ và phát triển các loài thiên địch của chuột trong tự nhiên. Khuyến khích người dân nuôi mèo, đồng thời không săn bắt, giết hại các loài thiên địch như rắn, chim cú, mèo…, góp phần duy trì cân bằng sinh thái và hạn chế sự phát sinh của chuột trên đồng ruộng. Trong trường hợp chuột phát sinh với mật độ cao, có thể sử dụng thuốc diệt chuột nằm trong Danh mục thuốc bảo vệ thực vật được phép sử dụng, với các hoạt chất như Diphacinone (min 95%), Bromadiolone (min 97%), Brodifacoum (min 91%), Warfarin (min 95%), Flocoumafen…; các sản phẩm thuốc như Hicate 0.08AB, Gimlet 0.2GB, Kingcat 0.05RB, Rat-kill 2%DP, Broma 0,005AB… Khi sử dụng thuốc, bà con trộn thuốc với mồi thích hợp như thóc luộc, ngô, khoai lang, cá… để làm mồi bả. Mồi bả được đặt tại bờ ruộng, cửa hang hoặc những nơi chuột thường qua lại. Lưu ý, nơi đặt bả phải cách xa nguồn nước sinh hoạt và khu vực chăn thả gia súc, gia cầm. Nên đặt bả vào chiều tối, sáng sớm hôm sau thu gom bả thừa và xác chuột chết, đem xử lý ở nơi cách xa nguồn nước sinh hoạt, đồng thời rắc vôi bột để tiêu hủy, tránh gây ô nhiễm môi trường và nguy hiểm cho người và vật nuôi. Tuyệt đối không sử dụng thuốc cấm, không dùng điện hoặc các biện pháp nguy hiểm để diệt chuột.

Chuột là đối tượng gây hại có khả năng sinh sản nhanh, phạm vi di chuyển rộng, vì vậy công tác diệt chuột cần được thực hiện thường xuyên, liên tục và đồng loạt trong suốt vụ sản xuất. Trong đó, giai đoạn lúa đẻ nhánh rộ là thời điểm cần đặc biệt quan tâm. Việc tích cực ra quân diệt chuột của các địa phương cùng với sự tham gia của bà con nông dân sẽ góp phần hạn chế thiệt hại, bảo vệ an toàn diện tích lúa, tạo điều kiện để cây lúa sinh trưởng, phát triển tốt, phấn đấu giành thắng lợi trong sản xuất lúa vụ chiêm xuân năm 2026.

Nguyễn Huyền – Trung tâm Khuyến nông