Năm 2026, Trung tâm Khuyến nông tỉnh Phú Thọ triển khai mô hình nuôi ong mật thuộc Dự án Khuyến nông Trung ương “Xây dựng mô hình nuôi ong mật gắn với liên kết tiêu thụ sản phẩm” với quy mô 200 đàn tại xã Văn Miếu. Mô hình hỗ trợ các hộ dân phát triển nuôi ong nội, tiếp cận và áp dụng tiến bộ kỹ thuật trong chăm sóc, quản lý, nhân đàn ong, từng bước nâng cao hiệu quả sản xuất, gắn với liên kết tiêu thụ sản phẩm.

Các hộ nuôi ong xã Văn Miếu, tỉnh Phú Thọ thực hiện di trùng tạo chúa.

Tại hộ ông Nguyễn Thanh Vân, xã Văn Miếu, tỉnh Phú Thọ, công tác chăm sóc, quản lý và nhân đàn ong đang được chú trọng thực hiện. Trong quá trình triển khai mô hình, việc kiểm tra tình hình phát triển của đàn ong, đánh giá chất lượng ong chúa và lựa chọn đàn đủ điều kiện nhân giống là những khâu kỹ thuật quan trọng, góp phần duy trì đàn ong khỏe mạnh, tạo cơ sở mở rộng quy mô nuôi.

Qua theo dõi thực tế, ông Vân đã chủ động lựa chọn những đàn ong phát triển tốt để tạo ong chúa, chuẩn bị cho quá trình tách đàn. Đến nay, gia đình đã tạo được hơn 50 mũ chúa, phục vụ kế hoạch nhân đàn trong thời gian tới. Đây là kết quả bước đầu cho thấy sự chủ động của hộ nuôi trong việc áp dụng kỹ thuật quản lý đàn giống, góp phần nâng cao khả năng phát triển đàn ong.

Theo hướng dẫn kỹ thuật, để nhân đàn đạt hiệu quả, người nuôi cần căn cứ vào sức khỏe đàn ong, chất lượng ong chúa, nguồn thức ăn và điều kiện thời tiết. Trước khi tách đàn, cần bảo đảm đàn ong có đủ quân, nguồn thức ăn đáp ứng nhu cầu phát triển; đồng thời chuẩn bị thùng nuôi sạch sẽ, cầu ong phù hợp và các điều kiện cần thiết để đàn mới nhanh chóng ổn định. Việc tách đàn cần được thực hiện đúng quy trình, tránh làm suy yếu đàn gốc và ảnh hưởng đến khả năng phát triển của đàn mới.

Hướng dẫn hộ nuôi thực hiện kỹ thuật tách đàn song song

Đối với kỹ thuật tạo ong chúa bằng phương pháp di trùng, người nuôi cần lựa chọn ấu trùng có độ tuổi phù hợp, thực hiện chuyển ấu trùng vào các mũ chúa nhân tạo và bố trí đàn nuôi dưỡng đủ điều kiện để ong thợ chăm sóc. Sau khi tạo chúa và tách đàn, cần theo dõi quá trình phát triển của ong chúa, thời điểm giao phối và bắt đầu đẻ trứng; đồng thời kiểm tra tình trạng đàn ong, kịp thời xử lý những bất thường phát sinh. Trong quá trình chăm sóc, cần hạn chế thao tác không cần thiết làm xáo trộn tổ, tạo điều kiện thuận lợi để đàn ong ổn định và phát triển.

Bên cạnh việc thực hiện các biện pháp kỹ thuật, việc ghi chép nhật ký chăm sóc, nhân đàn và khai thác mật cũng là yêu cầu cần được các hộ duy trì thường xuyên. Thông qua ghi chép, người nuôi có thể theo dõi diễn biến phát triển của từng đàn, quản lý tốt quá trình chăm sóc, khai thác và chủ động phát hiện những dấu hiệu bất thường để có biện pháp xử lý kịp thời.

Việc chủ động quản lý đàn giống, lựa chọn đàn bố mẹ phù hợp và tạo điều kiện cho ong chúa giao phối với nguồn ong đực đa dạng góp phần hạn chế nguy cơ giao phối cận huyết, duy trì sức khỏe và chất lượng đàn ong. Đây cũng là một trong những yếu tố quan trọng nhằm nâng cao tính ổn định của hoạt động nuôi ong, tạo cơ sở phát triển sản phẩm mật ong đáp ứng yêu cầu của thị trường.

Thông qua mô hình, các hộ nuôi ong có điều kiện tiếp cận, áp dụng tiến bộ kỹ thuật vào chăm sóc, quản lý và nhân đàn, từng bước nâng cao năng lực sản xuất. Trong thời gian tới, việc tiếp tục theo dõi, đánh giá kết quả thực hiện, gắn nâng cao chất lượng đàn ong với tổ chức sản xuất và liên kết tiêu thụ sản phẩm sẽ góp phần phát huy hiệu quả mô hình, thúc đẩy phát triển nghề nuôi ong mật tại địa phương theo hướng ổn định và bền vững.

Nguyễn Huyền - Trung tâm Khuyến nông