Theo TS. Lã Thanh Hà - Giám đốc Trung tâm nghiên cứu thủy văn và tài nguyên nước (Viện Khoa học Khí tượng Thủy văn và Môi trường), nếu chính quyền địa phương, người dân chủ động phòng tránh, hậu quả sẽ không quá nặng nề. TS. Hà cho biết:
Đợt mưa lớn từ ngày 7 đến 10/8 gây ra mưa lớn và lũ quét nghiêm trọng, ngoài nguyên nhân do ảnh hưởng của bão số 4, còn do từ cuối tháng 7, vùng này đã có mưa to trên diện rộng.
Chính những cơn mưa này làm tăng độ ẩm đất nên gây ra lũ quét, sạt lở đất ở mức độ tăng cường hơn. Nhiều nơi như TP. Điện Biên Phủ, huyện Bảo Yên, Bát Xát, Sa Pa (Lào Cai), Hoàng Su Phì (Hà Giang)… đã liên tiếp xuất hiện lũ quét và sạt lở đất từ đầu tháng 7.
Vùng núi phía Bắc nước ta đang vào "mùa" mưa lớn, lũ quét và sạt lở đất. Vậy khả năng dự báo, cảnh báo các hiện tượng nguy hiểm hiện ở mức độ nào thưa TS?
Lũ quét xảy ra rất nhanh, nhanh như chớp, nên rất khó dự báo chắc chắn mà chỉ có thể đưa ra cảnh báo.
Hiện Viện Khoa học Khí tượng Thủy văn và Môi trường có 2 cơ sở để cảnh báo. Đó là hệ thống bản đồ phân vùng lũ quét đã bàn giao cho 7 tỉnh: Lào Cai, Yên Bái, Điện Biên, Sơn La, Bắc Kạn, Phú Thọ, Hà Giang và thiết bị cảnh báo lũ quét hiện lắp thử nghiệm tại Cát Thịnh, Nghĩa Lộ (Yên Bái). Dựa trên bản đồ phân vùng này, khi xảy ra mưa lớn ở một khu vực nào đó chúng ta có thể tính toán, cảnh báo nguy cơ xảy ra lũ quét. Còn thiết bị cảnh báo lũ quét có hệ thống đo mưa tự động, khi có mưa lớn, số liệu được truyền xuống một máy chủ được đặt tại trạm, sau đó máy này sẽ tính toán và lưu vào bộ nhớ. Nếu lượng mưa trong 1 giờ lớn hơn lượng mưa bình thường và có khả năng gây ra lũ quét, hệ thống sẽ phát ra tín hiệu cảnh báo trong bán kính 2km để người dân nghe. Theo kế hoạch, từ nay đến năm 2009 sẽ có thêm 33 trạm cảnh báo lũ quét được lắp đặt.
Tuy nhiên, lũ quét hậu hậu quả lớn là do xảy ra rất nhanh, thường vào ban đêm. Vì thế, yêu cầu quan trọng nhất là chính quyền địa phương và người dân phải chủ động ứng phó và di dời.
Đối với các vùng nguy hiểm, biện pháp di dời dân sẽ là bắt buộc?
Đúng vậy. Hiện các tỉnh vùng núi phía Bắc đã xây dựng các khu tái định cư để di dời dân. Tuy nhiên, việc di dời còn gặp khó khăn bởi quỹ đất để di dời dân ở các vùng núi rất hạn chế, người dân gặp không ít khó khăn trong sản xuất, sinh hoạt, hơn nữa phong tục tập quán, nếp nghĩ "không rời quê hương bản quán" đã ăn sâu nên người dân chưa chủ động di dời.
Để hạn chế thiệt hại do lũ quét, sạt lở đất, người dân không nên làm nhà ở gần sông, suối, tuyệt đối không làm nương rẫy vùng đầu nguồn. Vào mùa mưa, cần chủ động theo dõi thông tin, cảnh báo của các cơ quan chuyên môn. Biện pháp lâu dài là tăng cường trồng rừng để giữ lớp phủ đất, giảm nguy cơ lũ quét xảy ra.
Xin cảm ơn TS.
Đợt mưa lớn từ ngày 7 đến 10/8 gây ra mưa lớn và lũ quét nghiêm trọng, ngoài nguyên nhân do ảnh hưởng của bão số 4, còn do từ cuối tháng 7, vùng này đã có mưa to trên diện rộng.
Chính những cơn mưa này làm tăng độ ẩm đất nên gây ra lũ quét, sạt lở đất ở mức độ tăng cường hơn. Nhiều nơi như TP. Điện Biên Phủ, huyện Bảo Yên, Bát Xát, Sa Pa (Lào Cai), Hoàng Su Phì (Hà Giang)… đã liên tiếp xuất hiện lũ quét và sạt lở đất từ đầu tháng 7.
Vùng núi phía Bắc nước ta đang vào "mùa" mưa lớn, lũ quét và sạt lở đất. Vậy khả năng dự báo, cảnh báo các hiện tượng nguy hiểm hiện ở mức độ nào thưa TS?
Lũ quét xảy ra rất nhanh, nhanh như chớp, nên rất khó dự báo chắc chắn mà chỉ có thể đưa ra cảnh báo.
Hiện Viện Khoa học Khí tượng Thủy văn và Môi trường có 2 cơ sở để cảnh báo. Đó là hệ thống bản đồ phân vùng lũ quét đã bàn giao cho 7 tỉnh: Lào Cai, Yên Bái, Điện Biên, Sơn La, Bắc Kạn, Phú Thọ, Hà Giang và thiết bị cảnh báo lũ quét hiện lắp thử nghiệm tại Cát Thịnh, Nghĩa Lộ (Yên Bái). Dựa trên bản đồ phân vùng này, khi xảy ra mưa lớn ở một khu vực nào đó chúng ta có thể tính toán, cảnh báo nguy cơ xảy ra lũ quét. Còn thiết bị cảnh báo lũ quét có hệ thống đo mưa tự động, khi có mưa lớn, số liệu được truyền xuống một máy chủ được đặt tại trạm, sau đó máy này sẽ tính toán và lưu vào bộ nhớ. Nếu lượng mưa trong 1 giờ lớn hơn lượng mưa bình thường và có khả năng gây ra lũ quét, hệ thống sẽ phát ra tín hiệu cảnh báo trong bán kính 2km để người dân nghe. Theo kế hoạch, từ nay đến năm 2009 sẽ có thêm 33 trạm cảnh báo lũ quét được lắp đặt.
Tuy nhiên, lũ quét hậu hậu quả lớn là do xảy ra rất nhanh, thường vào ban đêm. Vì thế, yêu cầu quan trọng nhất là chính quyền địa phương và người dân phải chủ động ứng phó và di dời.
Đối với các vùng nguy hiểm, biện pháp di dời dân sẽ là bắt buộc?
Đúng vậy. Hiện các tỉnh vùng núi phía Bắc đã xây dựng các khu tái định cư để di dời dân. Tuy nhiên, việc di dời còn gặp khó khăn bởi quỹ đất để di dời dân ở các vùng núi rất hạn chế, người dân gặp không ít khó khăn trong sản xuất, sinh hoạt, hơn nữa phong tục tập quán, nếp nghĩ "không rời quê hương bản quán" đã ăn sâu nên người dân chưa chủ động di dời.
Để hạn chế thiệt hại do lũ quét, sạt lở đất, người dân không nên làm nhà ở gần sông, suối, tuyệt đối không làm nương rẫy vùng đầu nguồn. Vào mùa mưa, cần chủ động theo dõi thông tin, cảnh báo của các cơ quan chuyên môn. Biện pháp lâu dài là tăng cường trồng rừng để giữ lớp phủ đất, giảm nguy cơ lũ quét xảy ra.
Xin cảm ơn TS.
Tác giả bài viết: Nhật Tân