Một số khó khăn vướng mắc và giải pháp khi thực hiện thu hồi đất và bồi thường, hỗ trợ và tái định cư 6 tháng đầu năm 2009 trên địa bàn tỉnh
Kết quả trên cho thấy diện tích đất thu hồi chủ yếu là đất nông nghiệp chiếm tỷ lệ là 85,75%, việc các hộ có đất nông nghiệp bị thu hồi chủ yếu thực hiện bồi thường bằng tiền.
Qua triển khai thực tế, tiến độ thực hiện các dự án 6 tháng đầu năm còn chậm so với kế hoạch, công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư luôn gặp phải những khó khăn vướng mắc là do một số nguyên nhân sau:
- Người dân bị thu hồi đất cho rằng giá đất bồi thường thấp, chưa theo sát được với giá đất theo thị trường.
- Việc xây dựng bảng giá đất vào thời điểm 01/01 hàng năm theo quy định để áp dụng chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất gây khó khăn cho nhiều dự án lớn, việc thu hồi, bồi thường thực hiện không dứt điểm trong một năm nên việc áp giá bồi thường khác nhau dẫn đến so bì, khiếu nại.
- Một số địa bàn khi triển khai công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất gặp nhiều khó khăn do người dân thắc mắc về đơn giá bồi thường hỗ trợ thấp hơn so với việc thực hiện bồi thường theo cơ chế thỏa thuận giữa người dân và doanh nghiệp đối với các dự án không thuộc trường hợp Nhà nước thu hồi đất được triển khai trên cùng địa bàn.
- Sự phối hợp giữa các cấp, các ngành, MTTQ, đoàn thể và Hội đồng bồi thường, hỗ trợ, tái định cư để thực hiện một số dự án chưa thực sự chặt chẽ, khi triển khai chưa thực sự công khai, công tác tuyên truyền chưa thực sự sâu rộng đến quần chúng nhân dân nên chưa nhận được sự đồng tình ủng hộ của nhân dân, gây bức xúc và khiếu kiện trong nhân dân.
- Cán bộ làm công tác triển khai bồi thường, hỗ trợ, tái định cư ở hầu hết các huyện còn thiếu, chủ yếu làm công tác kiêm nhiệm.
Để đẩy nhanh tiến độ thực hiện dự án đồng thời giải quyết những khó khăn vướng mắc trong quá trình thực hiện công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư cần phải thực hiện các giải pháp như sau:
- Nhà nước cần nghiên cứu sửa đổi theo hướng kéo dài thời gian áp dụng bảng giá đất khi Nhà nước thu hồi đất quy định trong Luật Đất đai năm 2003; ở những huyện, thành, thị có nhiều dự án cần thiết phải tăng thêm biên chế cho cán bộ ở cấp huyện để thành lập bộ phận chuyên trách làm công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất.
- Khi thực hiện dự án phải thực hiện bố trí tái định cư trước khi thu hồi đất, khu tái định cư được phải được đầu tư đồng bộ đồng thời phải gắn với tạo việc làm hoặc chuyển đổi nghề nghiệp; Đảm bảo công tác hỗ trợ đào tạo chuyển đổi nghề nghiệp bằng cách đào tạo tại các cơ sở học nghề tại địa phương đối với hộ gia đình, cá nhân trực tiếp sản xuất nông nghiệp bị thu hồi trên 30% diện đất nông nghiệp mà không được Nhà nước bồi thường bằng đất nông nghiệp tương ứng.
- Tăng cường sự phối hợp giữa các cấp, các ngành, MTTQ, đoàn thể và Hội đồng bồi thường, hỗ trợ, tái định cư, phổ biến rộng rãi chủ trương thu hồi đất, về bồi thường hỗ trợ và tái định cư, đẩy mạnh công tác tuyên truyền công khai, sâu rộng đến quần chúng nhân dân các chủ trương thu hồi đất của Nhà nước khi triển khai các dự án tại địa phương đồng thời kịp thời giải đáp các thắc mắc và kiến nghị của nhân dân để công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư được tiến hành một cách công khai, minh bạch, dân chủ và theo quy định của pháp luật.
Qua triển khai thực tế, tiến độ thực hiện các dự án 6 tháng đầu năm còn chậm so với kế hoạch, công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư luôn gặp phải những khó khăn vướng mắc là do một số nguyên nhân sau:
- Người dân bị thu hồi đất cho rằng giá đất bồi thường thấp, chưa theo sát được với giá đất theo thị trường.
- Việc xây dựng bảng giá đất vào thời điểm 01/01 hàng năm theo quy định để áp dụng chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất gây khó khăn cho nhiều dự án lớn, việc thu hồi, bồi thường thực hiện không dứt điểm trong một năm nên việc áp giá bồi thường khác nhau dẫn đến so bì, khiếu nại.
- Một số địa bàn khi triển khai công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất gặp nhiều khó khăn do người dân thắc mắc về đơn giá bồi thường hỗ trợ thấp hơn so với việc thực hiện bồi thường theo cơ chế thỏa thuận giữa người dân và doanh nghiệp đối với các dự án không thuộc trường hợp Nhà nước thu hồi đất được triển khai trên cùng địa bàn.
- Sự phối hợp giữa các cấp, các ngành, MTTQ, đoàn thể và Hội đồng bồi thường, hỗ trợ, tái định cư để thực hiện một số dự án chưa thực sự chặt chẽ, khi triển khai chưa thực sự công khai, công tác tuyên truyền chưa thực sự sâu rộng đến quần chúng nhân dân nên chưa nhận được sự đồng tình ủng hộ của nhân dân, gây bức xúc và khiếu kiện trong nhân dân.
- Cán bộ làm công tác triển khai bồi thường, hỗ trợ, tái định cư ở hầu hết các huyện còn thiếu, chủ yếu làm công tác kiêm nhiệm.
Để đẩy nhanh tiến độ thực hiện dự án đồng thời giải quyết những khó khăn vướng mắc trong quá trình thực hiện công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư cần phải thực hiện các giải pháp như sau:
- Nhà nước cần nghiên cứu sửa đổi theo hướng kéo dài thời gian áp dụng bảng giá đất khi Nhà nước thu hồi đất quy định trong Luật Đất đai năm 2003; ở những huyện, thành, thị có nhiều dự án cần thiết phải tăng thêm biên chế cho cán bộ ở cấp huyện để thành lập bộ phận chuyên trách làm công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất.
- Khi thực hiện dự án phải thực hiện bố trí tái định cư trước khi thu hồi đất, khu tái định cư được phải được đầu tư đồng bộ đồng thời phải gắn với tạo việc làm hoặc chuyển đổi nghề nghiệp; Đảm bảo công tác hỗ trợ đào tạo chuyển đổi nghề nghiệp bằng cách đào tạo tại các cơ sở học nghề tại địa phương đối với hộ gia đình, cá nhân trực tiếp sản xuất nông nghiệp bị thu hồi trên 30% diện đất nông nghiệp mà không được Nhà nước bồi thường bằng đất nông nghiệp tương ứng.
- Tăng cường sự phối hợp giữa các cấp, các ngành, MTTQ, đoàn thể và Hội đồng bồi thường, hỗ trợ, tái định cư, phổ biến rộng rãi chủ trương thu hồi đất, về bồi thường hỗ trợ và tái định cư, đẩy mạnh công tác tuyên truyền công khai, sâu rộng đến quần chúng nhân dân các chủ trương thu hồi đất của Nhà nước khi triển khai các dự án tại địa phương đồng thời kịp thời giải đáp các thắc mắc và kiến nghị của nhân dân để công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư được tiến hành một cách công khai, minh bạch, dân chủ và theo quy định của pháp luật.
Tác giả bài viết: Hà Thanh Tùng - Phòng Quản lý Đất đai