Theo kết quả điều tra sinh vật gây hại của Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật tại một số xã có diện tích trồng cây bồ đề, sâu xanh ăn lá bồ đề đã xuất hiện và gây hại trên các diện tích bồ đề từ mới trồng đến 3 năm tuổi. Mật độ nhộng phổ biến từ 1 - 3 con/m², nơi cao từ 5 - 6 con/m², cục bộ có nơi đạt 8 - 10 con/m² (tại xã Thu Cúc); tổng diện tích nhiễm khoảng 20 ha.
Một số địa phương đã xuất hiện sâu xanh gây hại trên cây bồ đề trong những năm trước cần đặc biệt lưu ý như: xã Lai Đồng, Thu Cúc, Sơn Lương, Thượng Long, Minh Đài, Xuân Đài, Long Cốc, Võ Miếu, Khả Cửu, Xuân Viên, Trung Sơn, Tây Cốc, Đà Bắc, Tân Pheo... Dự báo sâu non sẽ nở rộ từ ngày 20 - 25/6/2026 trở đi, mức độ gây hại từ nhẹ đến trung bình, cục bộ có thể gây hại nặng. Sâu non có khả năng ăn trụi toàn bộ lá, ảnh hưởng nghiêm trọng đến quá trình sinh trưởng và phát triển của cây bồ đề.
Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật phối hợp với địa phương điều tra, đánh giá tình hình phát sinh, gây hại của sâu xanh ăn lá bồ đề tại xã Thu Cúc, tỉnh Phú Thọ
Để chủ động phòng trừ hiệu quả, hạn chế thấp nhất thiệt hại do sâu xanh gây ra, UBND các xã có diện tích trồng bồ đề cần tăng cường chỉ đạo Phòng Kinh tế, Trung tâm Dịch vụ sự nghiệp công phối hợp với các chủ rừng và người dân thường xuyên kiểm tra tình hình phát sinh, gây hại của sâu xanh trên các diện tích trồng bồ đề, đặc biệt lưu ý các diện tích bồ đề từ 1 - 4 năm tuổi để phát hiện và xử lý kịp thời. Đồng thời, đẩy mạnh công tác thông tin, tuyên truyền trên hệ thống truyền thanh cơ sở để người dân và các chủ rừng chủ động áp dụng các biện pháp phòng trừ theo hướng dẫn của Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật tại Công văn số 699/TTBVTV-BVTV ngày 16/6/2026.
Theo đó, người dân và chủ rừng cần thực hiện tỉa cành, phát dọn thực bì, điều chỉnh mật độ cây hợp lý, bón phân cân đối nhằm giúp cây sinh trưởng khỏe, tăng khả năng chống chịu với sâu hại. Tăng cường sử dụng bẫy đèn điện để bắt và tiêu diệt sâu trưởng thành (không sử dụng đèn dầu, nến); xới xáo đất xung quanh gốc cây theo phạm vi hình chiếu tán lá để tiêu diệt nhộng, hạn chế sâu trưởng thành vũ hóa. Đồng thời, tổ chức thu bắt sâu trưởng thành, tiêu diệt ổ trứng và ổ sâu non mới nở. Sâu trưởng thành thường đẻ trứng trên thân cây, ở vị trí cách mặt đất khoảng 2 m.
Bên cạnh đó, cần bảo vệ các loài thiên địch có ích trong rừng, đặc biệt là các loài chim ăn sâu nhằm góp phần khống chế mật độ sâu hại. Đối với những diện tích bồ đề bị gây hại, có thể sử dụng các loại thuốc bảo vệ thực vật chứa hoạt chất Nereistoxin như Neretox 95WP, Bestox 5EC, Thanatox 5EC, Supertox 5EC... theo đúng hướng dẫn sử dụng.
Trong quá trình sử dụng thuốc bảo vệ thực vật, người dân và chủ rừng cần đọc kỹ hướng dẫn trên bao bì, tuân thủ nguyên tắc an toàn khi sử dụng và thu gom vỏ bao bì sau khi sử dụng, đưa về đúng nơi quy định.
Đối với diện tích rừng có địa hình thấp, thuận lợi về nguồn nước và cây còn thấp, có thể sử dụng bình phun động cơ hoặc bình phun điện có cần phun dài, kết hợp các loại thuốc hóa học có tác động tiếp xúc, xông hơi mạnh như Bestox 5EC, Thanatox 5EC, Supertox 5EC... để phun phòng trừ.
Đối với diện tích rừng mới trồng hoặc rừng bồ đề đến 4 năm tuổi ở khu vực địa hình cao, phức tạp, không thuận lợi về nguồn nước, sử dụng thuốc dạng bột có hoạt chất Nereistoxin, như Neretox 95WP với liều lượng 1,1 kg trộn đều với 6 - 7 kg bột nhẹ cho 1 ha; dùng máy phun động cơ phun thuốc dạng bột theo từng băng rộng từ 10 - 15 m dọc theo đường đồng mức từ trên xuống dưới.
Đối với những diện tích rừng khó tiếp cận, có thể sử dụng thiết bị bay không người lái (drone) để phun thuốc nhằm nâng cao hiệu quả và bảo đảm an toàn.
Trong quá trình tổ chức phòng trừ, các địa phương cần thông báo và cắm biển cảnh báo tại khu vực phun thuốc để người dân biết, không chăn thả trâu, bò, dê trong khu vực xử lý thuốc. Đối với các khu vực có nguồn nước sinh hoạt của người dân, cần thông tin, khuyến cáo người dân chủ động lấy nước dự trữ, đồng thời dùng túi nilon che kín đầu ống lấy nước; sau khoảng 15 - 20 ngày mới sử dụng lại nguồn nước.
Do khu vực sâu xanh gây hại chủ yếu là đồi rừng có địa hình phức tạp, việc vận chuyển nước và thiết bị phun gặp nhiều khó khăn, UBND các xã cần nghiên cứu, có cơ chế hỗ trợ người dân và chủ rừng áp dụng thiết bị bay không người lái trong công tác phun thuốc nhằm bảo đảm an toàn, nâng cao hiệu quả phòng trừ sâu hại.
Đặng Tiến Long - Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật