Trong thời gian qua, đất lúa mất rất nhiều. Giai đoạn 2000-2010, diện tích đất trồng lúa cả nước đã giảm gần 370.000ha, trong đó giảm mạnh nhất trong 5 năm 2000-2005 với hơn 300.000ha. Xu hướng giảm diện tích trồng lúa diễn ra ở hầu hết các vùng trong phạm vi cả nước. Nguyên nhân chính là do quá trình công nghiệp hóa, đô thị hóa, phát triển hạ tầng cơ sở. Bởi thế trong Nghị định này, Chính phủ thống nhất quan điểm phải hỗ trợ địa phương và nông dân trồng lúa để mức sống, thu nhập của họ được đảm bảo, tránh tình trạng biến đất lúa thành khu công nghiệp, khu đô thị quá ồ ạt.
Đối với các địa phương, Nhà nước ưu tiên hỗ trợ, phân bổ qua ngân sách với mức hỗ trợ 500.000 đồng/ha/năm đối với đất chuyên trồng lúa nước và 100.000 đồng/ha/năm đối với đất lúa khác, trừ đất lúa nương được mở rộng tự phát không theo quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất trồng lúa.
Đối với nông dân trồng lúa nước, có nhiều loại hỗ trợ
Việc sản xuất lúa hàng năm, được Chính phủ xác định mức hỗ trợ là 500.000 đồng/ha/năm cho tổ chức, hộ gia đình, cá nhân sản xuất lúa trên đất chuyên trồng lúa nước. Hỗ trợ 100.000 đồng/ha/năm cho tổ chức, hộ gia đình, cá nhân sản xuất lúa trên đất lúa khác trừ đất lúa nương được mở rộng tự phát không theo quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất trồng lúa.
Khi sản xuất lúa bị thiệt hại do thiên tai, dịch bệnh, Nhà nước sẽ hỗ trợ 70% chi phí phân bón và thuốc bảo vệ thực vật khi sản xuất lúa bị thiệt hại trên 70%. Nếu mức thiệt hại từ 30-70%, mức hỗ trợ sẽ là 50% chi phí phân bón và thuốc bảo vệ thực vật.
Để khuyến khích khai hoang, cải tạo đất trồng lúa, Nhà nước sẽ hỗ trợ 70% chi phí khai hoang, cải tạo đất chưa sử dụng thành đất trồng lúa hoặc cải tạo đất lúa khác thành đất chuyên trồng lúa nước; hỗ trợ 100% giống lúa trong năm đầu để sản xuất trên diện tích đất trồng lúa mới khai hoang; Hỗ trợ 70% giống lúa trong năm đầu để sản xuất trên diện tích đất lúa khác được cải tạo thành đất chuyên trồng lúa nước.
Sẽ thu hồi dự án dùng đất lúa để "treo"
"Khi chuyển đất trồng lúa sang sử dụng vào mục đích phi nông nghiệp, nếu chủ đầu tư không thực hiện dự án, thực hiện dự án không đúng tiến độ để đất hoang hóa sẽ bị thu hồi theo quy định của pháp luật về đất đai", Nghị định quy định rõ. Đặc biệt, cấm bỏ hoang đất chuyên trồng lúa nước từ 12 tháng trở lên và đất lúa khác từ 2 năm trở lên không vì lý do thiên tai bất khả kháng. Ngoài ra, Nhà nước cũng cấm gây ô nhiễm, làm thoái hóa, làm biến dạng mặt bằng của đất dẫn đến không trồng lúa được;
| Thủ tướng xem xét việc chuyển mục đích của đất trồng lúa nước Theo quy định này, trường hợp chuyển đất chuyên trồng lúa nước sang sử dụng vào mục đích phi nông nghiệp theo quy định tại khoản 3 Điều 4 của Nghị định này, Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương phải báo cáo Bộ TN&MT, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn xem xét, trình Thủ tướng Chính phủ cho phép trước khi UBND cấp có thẩm quyền quyết định việc chuyển mục đích sử dụng đất. |
Tổ chức, cá nhân được Nhà nước giao, cho thuê đất để sử dụng vào mục đích phi nông nghiệp từ đất chuyên trồng lúa nước, phải có phương án sử dụng lớp đất mặt thuộc tầng canh tác được cấp có thẩm quyền phê duyệt, để cải tạo các vùng đất trồng lúa kém chất lượng, đất trồng trọt khác tại địa phương; hoặc nộp kinh phí để tổ chức thực hiện phương án nêu trên tại địa phương khác theo hướng dẫn của Bộ Tài chính và Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn.
Tổ chức, hộ gia đình, cá nhân sử dụng đất trồng lúa khi phát hiện các nguy cơ hoặc các hành vi gây hại đến chất lượng đất, làm ô nhiễm, thoái hóa đất cần áp dụng các biện pháp để phòng chống và thông báo ngay cho cơ quan có thẩm quyền biết và xử lý.
Hoàn thành cơ sở dữ liệu đất lúa trước 31/12/2015
Nghị định quy định rõ trách nhiệm của Bộ TN&MT trong quản lý, sử dụng đất lúa. Đó là chủ trì, phối hợp với các Bộ, ngành liên quan xác định nhu cầu sử dụng đất của các ngành, trong đó xác định rõ nhu cầu sử dụng đất từ đất trồng lúa, diện tích đất trồng lúa chuyển mục đích sử dụng; hướng dẫn nội dung, phương pháp điều tra đánh giá, hệ thống tiêu chí và bảng phân hạng đất trồng lúa phạm vi toàn quốc; thẩm định việc chuyển mục đích sử dụng đất trồng lúa quy định; hướng dẫn UBND các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương xác định ranh giới diện tích đất trồng lúa, đặc biệt đất chuyên trồng lúa nước cần phải bảo vệ nghiêm ngặt; thanh tra, kiểm tra việc quản lý và sử dụng đất trồng lúa tại địa phương.
Chính phủ cũng yêu cầu Bộ TN&MT phải hoàn thành việc xây dựng cơ sở dữ liệu về đất trồng lúa và cấp Giấy Chứng nhận sử dụng đất trồng lúa trước ngày 31/12/2015. Đồng thời hàng năm tổng hợp báo cáo Thủ tướng Chính phủ về tình hình quản lý và sử dụng đất trồng lúa của các địa phương.
Nguồn tin: monre.gov.vn