Đánh giá hiệu quả mô hình xã hội hóa công tác thu gom vận chuyển và xử lý rác thải trên địa bàn huyện Thanh Thủy
Thực hiện Luật Bảo vệ Môi trường và các văn bản chỉ đạo của tỉnh, hướng dẫn của các Sở, ngành về bảo vệ môi trường, sự quan tâm chỉ đạo của Huyện ủy, HĐND và UBND huyện, sự vào cuộc của các phòng, ngành, UBND cấp xã, nhận thức của người dân về lợi ích của mô hình xã hội hóa công tác thu gom, vận chuyển và xử lý rác thải ngày một cao.
Ngay khi triển khai thực hiện đồng loạt trên toàn huyện, mô hình đã được đông đảo quần chúng nhân dân tích cực tham gia và ủng hộ: 15 xã, thị trấn đã có Nghị quyết chuyên đề về môi trường, Đề án thu gom rác thải và Quy hoạch khu tập kết rác thải theo Quy hoạch nông thôn mới và Quy hoạch sử dụng đất giai đoạn 2011 - 2020. Toàn huyện đã thành lập 8 Hợp tác xã, 4 tổ thu gom rác thải đang hoạt động hiệu quả, tổ thu gom của 3 xã còn lại chưa đi vào hoạt động do lượng rác thải ít, dân cư nằm xen kẽ trong đồi rừng nên các hộ tự xử lý rác tại gia đình. 10/15 xã chưa có khu thu gom, xử lý rác thải riêng do chưa bố trí được kinh phí để thu hồi đất BTGPMB. UBND huyện đã bố trí ngân sách để hỗ trợ Tổ thu gom rác thải xã Hoàng Xá và HTX KDVT & DV Thanh Bình thuộc thị trấn Thanh Thủy đầu tư mua xe chở rác và mua 2 lò đốt rác, lắp đặt tại 2 bãi tập kết rác thải lớn nhất của huyện tại đồi Xi măng, thị trấn Thanh Thủy và bãi thải xã Hoàng Xá. Hai bãi thải đều nằm xa khu dân cư và được đầu tư xây dựng đi vào hoạt động đã giải quyết cơ bản lượng rác thải trên địa bàn.
Tổ thu gom rác thải có khoảng 3 đến 12 công nhân hoạt động thường xuyên hoặc thời vụ tùy khối lượng công việc trên địa bàn mỗi xã, với xe chở rác (chưa có xe đẩy rác chuyên dụng), vật dụng bảo hộ (chưa có đồng phục bảo hộ chuyên dụng) và tình yêu công viêc, hàng ngày, các chị đi qua từng tuyến đường làng, ngõ xóm để thu lượm rác của các hộ gia đình, cơ quan, đơn vị trên địa bàn rồi đưa về tập kết, sau đó xe tải vận chuyển rác vào bãi xử lý. Rác thải được phân loại, phơi, một phần được đốt qua lò, một phần đốt trực tiếp trên bãi, còn lại được chôn lấp hợp lý. Khu xử lý rác thải luôn được quan tâm phun thuốc sát trùng, rắc vôi khử trùng định kỳ hàng tuần để đảm bảo không có mùi và phát tán vi sinh vật hại vào không khí và môi trường xung quanh. Toàn huyện có khoảng trên 85.000 khẩu, trung bình xả thải 0.4 kg/người/ngày chất thải rắn. Mỗi ngày, có khoảng 34 tấn rác thải được thải ra môi trường, với thực tế điều kiện thu gom hiện tại, chỉ có khoảng 1/3 lượng rác được thu gom (chủ yếu ở các khu vực dân cư tập chung đông), còn lại 2/3 được người dân tự xử lý tại gia đình hoặc phát tán ra môi trường (ở các khu vực đồi núi, dân thưa, đất rộng, trình độ hiểu biết chưa cao). Hiệu quả mỗi lò đốt là 350kg/giờ nên mới chỉ đáp ứng được nhu cầu xử lý lượng rác thải của 1 - 3 xã một lò đốt.
Việc chỉ đạo thực hiện và chấp hành tốt công tác vệ sinh môi trường đã đưa 12/15 xã của huyện Thanh Thủy đạt tiêu chí 17.2 về môi trường (một tiêu chí mà nhiều địa phương trong cả nước còn đang loay hoay tìm cách thực hiện) và 6 xã Đồng Luận, Xuân Lộc, Thạch Đồng, Tu Vũ, Đoan Hạ, Trung Nghĩa của huyện Thanh Thủy đã được Đảng, nhà nước công nhận là xã đạt chuẩn Nông thôn mới.
Trước tốc độ phát triển dân số, kinh tế ngày càng lớn và nhận thức của người dân ngày một tăng, đặc biệt lợi ích của mô hình xã hội hóa thu gom rác thải đã được nhân dân nhìn nhận và đánh giá, để góp phần thực hiện thu gom xử lý triệt để 100% rác thải trên địa bàn huyện, công tác tuyên truyền vận động người dân và các đơn vị tổ chức tham gia cần đẩy mạnh hơn nữa để 100% tỉ lệ các hộ, tổ chức xả thải được kiểm soát, thu gom xử lý, không phát tán tự do vào môi trường. Nguyện vọng của nhân dân là hàng năm được nhà nước trích từ kinh phí sự nghiệp môi trường đầu tư trang thiết bị thu gom, xử lý rác thải hiện đại, đảm bảo an toàn sức khỏe cho các Hợp tác xã, tổ thu gom rác thải nhằm hoàn thành tốt nhiệm vụ đặt ra. Để thực hiên tốt công tác bảo vệ môi trường trong thời gian tới, Phòng Tài nguyên và Môi trường đã tham mưu cho UBND huyện trình UBND đầu tư kinh phí mua sắm lò đốt cho các xã, phấn đấu trung bình đạt 1-3 xã một lò để phục vụ xử lý rác thải trên địa bàn.
Mô hình xã hội hóa công tác thu gom vận chuyển và xử lý rác thải đã thực sự hữu hiệu trong việc giải quyết vấn đề ô nhiễm môi trường do chất thải sinh hoạt của nhân dân huyện Thanh Thủy, bước đầu đã đem lại hiệu quả tích cực, đường làng ngõ xóm luôn sạch sẽ, rác thải được thu gom hàng ngày tránh tình trạng rác thải vứt bừa bãi khắp các điểm công cộng gây ô nhiễm môi trường và mĩ quan khu vực, tình trạng đổ trộm rác được khắc phục, an ninh môi trường được đảm bảo. Ý thức giữ gìn vệ sinh, nhận thức của người dân càng được nâng cao. Do vậy, xã hội hóa công tác thu gom, vận chuyển và xử lý rác thải thực sự là một mô hình cần tiếp tục phát huy và nhân ra diện rộng.
Tác giả bài viết: Hương Sao - Phòng TN và MT huyện Thanh Thủy