Nhảy đến nội dung

Giải quyết khiếu nại Quyết định hành chính về đất đai

Nghe bài viết Play Pause


Giải quyết tốt khiếu nại các quyết định hành chính trong quản lý đất đai sẽ góp phần làm giảm số lượng khiếu nại nói chung và tăng cường hiệu quả quản lý nhà nước. Việc xem xét, giải quyết khiếu nại kịp thời, đúng đắn các khiếu nại của công dân không chỉ là trách nhiệm của chính quyền địa phương các cấp, của cơ quan nhà nước nhằm bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của công dân, cơ quan tổ chức mà còn giúp cho cơ quan nhà nước kịp thời phát hiện những sai phạm, thiếu sót, bất cập trong hoạt động quản lý để kịp thời chấn chỉnh khắc phục. Trên thực tế, việc giải quyết  khiếu nại hành chính về đất đai diễn biến rất phức tạp. Số lượng đơn thư khiếu nại, tố cáo, khởi kiện tại cơ quan Tòa án ngày càng tăng. Bên cạnh đó, việc giải quyết  khiếu nại, tranh chấp đất đai ở một số huyện, thành, thị vẫn chưa nhận được sự đồng tình của người dân, dẫn đến nhiều vụ việc phải giải quyết kéo dài qua nhiều cấp khác nhau. Có những bản án đã được Tòa án tuyên đã có hiệu lực nhiều năm nhưng không thể tổ chức thực hiện được do nội dung bản án không rõ ràng gây hiểu và áp dụng theo nhiều cách khác nhau. 
- Khiếu nại các quyết định hành chính về thu hồi đất, bồi thường giải phóng mặt bằng, hỗ trợ tái định cư chiếm tỷ lệ lớn (thường chiếm khoảng 70%). Công dân thường khiếu nại các nội dung: Thu hồi đất không theo quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất đã được phê duyệt, không thực hiện đúng trình tự thủ tục thu hồi; chính sách bồi thường chưa thỏa đáng, định giá thấp hơn giá thị trường, phương án bồi thường được phê duyệt không đúng về nguồn gốc, diện tích, loại đất; hỗ trợ chuyển đổi nghề nghiệp, tạo việc làm do bị thu hồi đất sản xuất nông nghiệp; không bố trí tái định cư hoặc nơi tái định cư không có điều kiện bằng hoặc tốt hơn nơi ở cũ theo quy định của phắp luật.
- Khiếu nại quyết định hành chính về giao đất, cho thuê đất, cho phép chuyển mục đích sử dụng đất (chiếm khoảng 20%) như chưa đảm bảo những điều kiện cần thiết theo quy định, không tuân thủ trình tự, thủ tục, không phù hợp quy hoạch, thiếu công khai, dân chủ, công bằng, không thẩm tra nhu cầu của người sử dụng đất.
- Khiếu nại liên quan đến việc cấp, thu hồi giấy CNQSD đất (chiếm khoảng 10%), như việc công nhận QSD đất, cấp sai vị trí, diện tích, loại đất; thu hồi giấy CNQSD đất không đúng, thực hiện nghĩa vụ tài chính khi được công nhận QSD đất.
 Nguyên nhân do:
 - Chính sách pháp luật về đất đai, đặc biệt là về bồi thường, giải phóng mặt bằng, hỗ trợ tái định cư khi nhà nước thu hồi đất thay đổi liên tục, có nhiều bất cập làm cho việc áp dụng không đồng nhất. Các quy định về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi nhà nước thu hồi đất có nhiều thay đổi theo hướng có lợi cho người bị thu hồi đất, tạo điều kiện thuận lợi để giải quyết những trường hợp mới, nhưng lại phát sinh việc so bì dẫn đến  khiếu nại của những trường hợp bị thu hồi những năm trước được bồi thường hỗ trợ ở mức thấp hơn.
- Cơ chế giải quyết khiếu nại còn lòng vòng, phức tạp, thời hiệu, thời hạn giải quyết chưa phù hợp với thực tiễn. Các quy định về thực hiện cơ chế Một cửa; Một cửa thông đặt ra thời hạn phải trả kết quả theo thủ tục hành chính quy định thời gian giải quyết rất ngắn, nhưng trên thực tế rất khó thực hiện do đòi hỏi thời gian phải đi thực tế xác minh, do đó chậm thời gian giải quyết cũng là một nguyên nhân gây nên khiếu kiện.
-Tổ chức bộ máy làm công tác quản lý nhà nước về đất đai còn nhiều bất cập cả về biên chế cán bộ và năng lực thực thi công vụ.
- Nhận thức pháp luật của một bộ phận cán bộ  làm công tác quản lý và nhân dân còn hạn chế. Lợi dụng chính sách pháp luật chưa đồng bộ, còn thiếu các chế tài  xử lý, một số cá nhân cố tình khiếu nại sai sự thật nên một số trường hợp khiếu nại kéo dài, thậm chí lôi kéo kích động nhiều người khác tham gia khiếu kiện gây mất an ninh trật tự.
 Để  giảm bớt khiếu kiện hành chính về đất đai, trong thời gian tới cần thực hiện tốt một số giải pháp sau:
- Tiếp tục hoàn thiện hệ thống chính sách, pháp luật về đất đai. Hoàn thiện cơ chế giải quyết khiếu nại về đất đai. Đồng thời tăng cường công tác tuyên truyền phổ biến giáo dục pháp luật nâng cao nhận thức của cả người quản lý và cộng đồng bằng các hình thức thiết thực. Đặc biệt phát huy hiệu quả  hình thức tuyên truyền qua các phương tiện thông tin truyền thông, mở thêm các chuyên mục tuyên truyền phổ biến giáo dục pháp luật trên các kênh truyền hình, trên các báo bằng nhiều hình thức phong phú.
- Chú trọng đào tạo bồi dưỡng nâng cao năng lực và đạo đức thực thi công vụ của đội ngũ cán bộ làm công tác quản lý. Đề cao vai trò của người đứng đầu cơ quan hành chính  nhà nước, thường xuyên  nắm chắc tình hình  tranh chấp, khiếu nại tố cáo trong phạm vi quản lý của ngành, của địa phương để kịp thời xử lý giải quyết ngay tại cơ sở.
- Nâng cao hiệu quả công tác tiếp dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo. Rà soát giải quyết dứt điểm các vụ việc tồn đọng, phức tạp, kéo dài. Quá trình giải quyết tăng cường tổ chức đối thoại công khai, dân chủ, đúng pháp luật, đồng thời cần xem xét cụ thể từng vụ việc đảm bảo thấu đáo, có lý,có tình, có tính khả thi. Đối với những vụ việc đã giải quyết hết thẩm quyền theo quy định của pháp luật, cần vận dụng chính sách xã hội để hỗ trợ những người có hoàn cảnh khó khăn
- Đề cao vai trò của các tổ chức chính trị xã hội, các đoàn thể nhân dân trong quá trình giải quyết tranh chấp, giải khiếu nại tố cáo, đặc biệt là hòa giải các tranh chấp đất đai ngay tại cơ sở. Tăng cường sự phối hợp, trao đổi giữa các cơ quan chuyên môn cấp xã, huyện, tỉnh  để  kịp thời giải quyết vụ việc ngay từ khi mới phát sinh.
- Sử dụng công cụ tài chính để giải quyết những tồn tại do lịch sử để lại. Đối với những trường hợp bị ảnh hưởng trong quá trình thực hiện chính sách về đất đai, giải phóng mặt bằng, tranh chấp, khiếu nại nhưng không có đủ cơ sở pháp lý để giải quyết mà công dân gặp khó khăn trong cuộc sống thì cần có cơ chế vận dụng để công dân có đất sản xuất, đất ở hỗ trợ việc làm để ổn định cuộc sống. 
 

Tác giả bài viết:  Bạch Thái Toàn - Phó Chánh Thanh tra Sở