Bệnh Đạo ôn là một trong những bệnh hại nguy hiểm nhất đối với cây lúa, có thể gây thiệt hại 30-50% năng suất mỗi mùa vụ. Đạo ôn cổ bông nếu không được phòng trừ kịp thời có thể khiến lúa gãy cổ bông, lép hạt, không vào gạo, gây thiệt hại nghiêm trọng đến năng suất lúa.

          Bệnh đạo ôn do nấm Pyricularia oryzae gây ra. Nguồn bệnh thường tồn tại trên tàn dư cây trồng, lúa chét, cỏ dại hoặc trong đất. Bào tử nấm có khả năng phát tán nhanh nhờ gió, từ đó lây lan sang các ruộng lúa lân cận và gây hại trên diện rộng khi gặp điều kiện thời tiết thuận lợi. 

Bệnh có thể phát sinh và phát triển trong khoảng nhiệt độ từ 8–37°C, tuy nhiên điều kiện thuận lợi nhất cho bệnh phát triển mạnh là khi nhiệt độ dao động từ 24–28°C, biên độ nhiệt ngày và đêm cao, đặc biệt trong những ngày có sương mù vào ban đêm và sáng sớm, mưa phùn, trời âm u kéo dài. Bệnh thường gây hại từ giai đoạn lúa đẻ nhánh đến trỗ bông. Những giống lúa có bản lá mềm, các giống lúa nếp hoặc giống nhiễm bệnh, cùng với ruộng bón thừa đạm thường dễ bị bệnh gây hại nặng hơn. Trên địa bàn tỉnh, bệnh đạo ôn thường phát sinh và gây hại trong vụ xuân, từ tháng 2 đến tháng 4; tuy nhiên những năm gần đây bệnh cũng xuất hiện rải rác trên lúa vụ mùa.

Triệu chứng của bệnh đạo ôn có thể xuất hiện trên nhiều bộ phận của cây lúa. Trên lá lúa, vết bệnh ban đầu là những chấm nhỏ màu xanh, sau đó chuyển dần sang màu xám nhạt. Khi bệnh phát triển, vết bệnh lớn dần, có hình thoi đặc trưng với phần giữa rộng và hai đầu nhọn. Trung tâm vết bệnh chuyển sang màu nâu sẫm hoặc xám tro, xung quanh nhạt màu hơn.      

Vết bệnh đạo ôn trên lá lúa

Trên thân lúa, các vết bệnh xuất hiện ở đốt thân khiến phần thân bị khô héo dần. Nếu vết bệnh xuất hiện gần gốc, cây lúa rất dễ bị đổ ngã, ảnh hưởng đến sinh trưởng và năng suất. Đối với cổ bông, vết bệnh ban đầu có màu xanh nhạt, sau đó chuyển sang nâu sẫm. Khi bệnh phát triển sẽ làm cổ bông bị khô héo, cản trở quá trình vận chuyển dinh dưỡng nuôi bông và hạt, dẫn đến tỷ lệ hạt lép tăng cao. Trong trường hợp bệnh xuất hiện sớm, bông lúa có thể bị lép hoàn toàn.

Vết bệnh đạo ôn cổ bông

Để hạn chế thiệt hại do bệnh đạo ôn gây ra, người sản xuất cần chủ động áp dụng các biện pháp phòng trừ tổng hợp. Việc sử dụng giống lúa có khả năng kháng bệnh là giải pháp quan trọng giúp hạn chế nguy cơ phát sinh bệnh. Bên cạnh đó, cần vệ sinh đồng ruộng, dọn sạch tàn dư rơm rạ sau thu hoạch và bón phân cân đối, tránh bón thừa đạm.

Trong quá trình canh tác, bà con nông dân cần thường xuyên kiểm tra đồng ruộng để phát hiện sớm dấu hiệu của bệnh. Khi phát hiện bệnh xuất hiện cần tạm ngừng bón đạm và tiến hành các biện pháp xử lý kịp thời. Trường hợp bệnh phát sinh có thể sử dụng một số loại thuốc bảo vệ thực vật như Fuji-one 40EC, Filia 525SE, Bankan 600WP, Amistar Top 325SC, Angate 75WP, Ninja 35EC… hoặc các loại thuốc khác nằm trong danh mục thuốc bảo vệ thực vật được phép sử dụng tại Việt Nam và có đăng ký phòng trừ bệnh đạo ôn.

Ngoài ra, cần đặc biệt chú ý phòng trừ bệnh đạo ôn cổ bông trên những diện tích đã từng bị đạo ôn lá gây hại trước đó nhằm hạn chế tối đa thiệt hại đến năng suất lúa.

                                       Trần Văn Bính – Chi cục Trồng trọt & BVTV Phú Thọ