Trách nhiệm của mỗi công dân, đơn vị, tổ chức với công tác quản lý bảo vệ môi trường thành phố và bài học kinh nghiệm
Ngày 02/11/2005 Thủ tưởng Chính phủ đã có Quyết định số 277/QĐ-TTg về việc phê duyệt điều chỉnh quy hoạch chung TP Việt Trì đến năm 2020, trong đó xác định xây dựng Việt Trì trở thành Thành phố lễ hội về với cội nguồn dân tộc Việt Nam (Là một trong hai thành phố lễ hội của cả nước: Việt Trì và Huế); Việt Trì còn là một trong 11 trung tâm vùng của cả nước (Quyết định số 10/1998/QĐ-TTg ngày 23/01/1998 của Thủ tướng Chính phủ).
Việt Trì là “Thành phố ngã ba sông”, cách trung tâm Thủ đô Hà Nội 80 km về phía Tây Bắc. Từ 01/7/2008 thực hiện Nghị quyết số 14/2008/QH12, ngày 29/5/2008, kỳ họp thứ 3, Quốc hội khoá XII, thành phố Việt Trì có 23 đơn vị hành chính với 11.310 ha diện tích tự nhiên, dân số gồm 260.495 người. Thành phố được bao bọc bởi 2 con sông lớn là sông Lô và sông Hồng.
Việt Tri có mạng lưới giao thông đối ngoại tương đối phát triển, bao gồm cả đường bộ, đường thuỷ, đường sắt; là cầu nối giữa thủ đô Hà Nội, thành phố Hải Phòng, các tỉnh đồng bằng Bắc Bộ với các tỉnh trong vùng Tây, Đông Bắc như Yên Bái, Lào Cai, Tuyên Quang, Hà Giang, Lai Châu, Thái Nguyên…
Trải qua gần 50 năm xây dựng và phát triển, cùng với các đô thị hoá trong cả nước, Việt Trì đang chuyển mình mạng mẽ. Tốc độ đô thị hoá nhanh. Thành phố xác định công tác đầu tư xây dựng hạ tầng đô thị là một trong những khâu đột phá để phát triển. Thành phố đã xây dựng hệ thống mạng lưới giao thông hiện đại, đầu tư xây dựng hàng trăm km hệ thống đường giao thông bê tông khu dân cư, hệ thống điện chiếu sáng công cộng, hệ thống thoát nước, hệ thống cây xanh môi trường. Thành phố đã xây dựng 02 khu công nghiệp công nghệ cao, 05 khu đô thị mới và các khu tiểu thủ công nghiệp, làng nghề. Thu hút đầu tư của các cá nhân, các doanh nghiệp. Bước đầu đã tạo nên bộ mặt đô thị khang trang, hiện đại.
Song song với công tác đầu tư xây dựng, thành phố đã triển khai những giải pháp nâng cao nhận thức, nếp sống đô thị của nhân dân để thành phố có bản sắc của thành phố lễ hội, thành phố văn hoá.
Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả hết sức to lớn nêu trên, Đảng bộ, Chính quyền, các tổ chức, đơn vị đóng trên địa bàn và nhân dân thành phố đang phải cố gắng hết mình để xoá đi suy nghĩ về một thành phố “bé, bụi, bẩn” mà nhiều năm đã nằm trong tâm thức của nhiều người.
Vì là thành phố trẻ, lúc đầu là thành phố công nghiệp của những năm 1960 đến nay đã xây dựng các khu công nghiệp công nghệ cao, khu đô thị mới và các khu tiểu thủ công nghiệp, làng nghề đã góp phần to lớn trong sự nghiệp phát triển kinh tế. Tuy nhiên, vấn đề môi trường cũng là điều mà các cấp chính quyền và nhân dân rất quan tâm;
Chủ trương của Đảng là vừa phát triển kinh tế nhưng phải đi đôi với bảo vệ môi trường là chủ trương hết sức đúng đắn. Nhưng việc thực hiện và đưa chủ trương vào cuộc sống, vào ý thức mỗi người dân, vào tâm thức của người đứng đầu các cơ sở sản xuất kinh doanh cũng đòi hỏi nhiều công sức và thời gian nhất định. Nó phụ thuộc vào ý thức trách nhiệm của mỗi con người với cộng đồng, với những người xung quanh và chính cả với bản thân mình;
Cuộc sống có tươi vui, lành mạnh, tốt đẹp hay không phụ thuộc vào nơi mà mỗi người đang sống. Đó chính là ngôi nhà của mình, làng xóm khu phố mình và rộng lớn hơn đó là đất nước mình và trái đất này. Trách nhiệm của mỗi con người vì mọi người đóng một vai trò hết sức quan trọng và có ý nghĩa to lớn trong việc bảo vệ môi trường.
Để có được ý thức trách nhiệm đó không phải bằng những hành động gì to lớn, bằng suy nghĩ gì xa sôi mà bằng những hành động cụ thể hàng ngày. Đi trên đường tiện tay vứt mẩu thuốc lá, để giảm bớt thời gian tiện tay vứt túi rác ra lòng đường, đổ chút nước bẩn ra hè phố và vì lợi nhuận kinh tế, “tiện tay” xả thẳng nước chưa qua xử lý xuống dòng sông, xả thẳng khói bụi ra bầu không khí. Mỗi cử chỉ đó, mỗi hành động đó đang từng ngày, từng giờ làm cho môi trường sống quanh ta ô nhiễm. Sự ô nhiễm đó không chỉ một người gánh chịu, một làng xóm, khu phố gánh chịu mà mọi người đều phải gánh chịu. Không chỉ thế hệ này gánh chịu mà những thế hệ mai sau phải gánh chịu. Nếu mỗi người đều đóng góp những hành động đúng và những cử chỉ có trách nhiệm với cộng đồng có trách nhiệm với môi trường, với trái đất thì cuộc sống của mỗi chúng ta sẽ tốt đẹp hơn nhiều.
Trên đà phát triển kinh tế, trong nhiều năm qua thành phố Việt Trì được sự quan tâm của các cấp các ngành từ Trung ương đến địa phương, bộ mặt thành phố đã có nhiều đổi thay. Thành phố khang trang hơn, hiện đại hơn, rộng rãi hơn và đặc biệt là xanh, sạch, đẹp hơn. ý thức về nề nếp sống đô thị trong mỗi con người được nâng lên đáng kể. Qua Việt Trì mỗi người đều cảm nhận thành phố đang chuyển mình rõ rệt, xứng tầm là trung tâm kinh tế, chính trị, văn hoá của Tỉnh và dần là trung tâm kinh tế và thành phố lễ hội trở về cội nguồn dân tộc Việt Nam;
Để có những kết quả đó, những năm qua thành phố Việt Trì đã rút ra những bài học kinh nghiệm sau:
- Luôn trú trọng và tăng cường sự lãnh chỉ đạo của Đảng ở các cấp chính quyền trong việc thực hiện pháp luật nói chung và Luật Bảo vệ Môi trường nói riêng; Các cấp bộ Đảng thường xuyên ra nghị quyết chuyên đề như: tăng cường công tác quản lý đất đai và môi trường trong giai đoạn mới; nghị quyết về thực hiện quy chế dân chủ trong việc kiểm tra, phát hiện và giám sát những cơ sở dễ phát nguồn gây ô nhiễm, trong quản lý trật tự lòng lề đường, trong thực hiện quy chế quản lý đô thị…
- Phối hợp chặt chẽ với các ngành, các cấp, các đoàn thể quần chúng và các phương tiện thông tin đại chúng thường xuyên tuyên truyền, phổ biến các văn bản pháp luật của Nhà nước đến tận khu dân phố, đến từng người dân qua mạng lưới thông tin truyền thanh cơ sở. Phối hợp việc đầu tư phát triển kinh tế với bảo vệ môi trường. Thành lập các đội tự quản thu gom và xử lý rác thải tại chỗ, không để tồn đọng. Tích cực tham gia khơi thông cống rãnh, xử lý những điểm tồn đọng nước bẩn, phát quang bụi rậm giúp cho lòng đường quang đãng hơn, phố phường, làng xóm sạch sẽ hơn;
- Thường xuyên tổ chức tập huấn chuyên môn nghiệp vụ, tăng cường công tác thanh kiểm tra để uốn nắn kịp thời những sai phạm và tăng cương tuyên truyền pháp luật môi trường cho cán bộ quản lý cơ sở. Thành phố Việt Trì coi việc quản lý tốt nếp sống đô thị tại các xã, phường là yếu tố quyết định, nên đã thường xuyên đầu tư trang thiết bị làm việc, nâng cao năng lực chuyên môn cho cán bộ chuyên quản đáp ứng yêu cầu đề ra. Tại các xã, phường đều có hòm thư góp ý, qua đó cho nhân dân được bày tỏ kịp thời những suy nghĩ, nguyện vọng của mình với cơ quan Nhà nước, từ đó phần nào nắm được tâm tư nguyện vọng của nhân dân.
- Chủ tịch các phường, xã thường xuyên tổ chức gặp mặt các doanh nghiệp đóng trên địa bàn để trao đổi, đàm thoại và cùng doanh nghiệp tháo gỡ vướng mắc trong quá trình sản xuất kinh doanh. Chủ tịch thành phố tổ chức gặp mặt các doanh nghiệp tiêu biểu mỗi quý 1 lần nhằm giúp doanh nghiệp tháo gỡ khó khăn và bàn biện pháp khắc phục;
- Để có cơ sở khoa học trong định hướng phát triển kinh tế và chuyển dịch cơ cấu, xây dựng thành phố trở thành thành phố lễ hội, thành phố đang tiến hành lập quy hoạch tổng thể phát triển kinh tế - xã hội đến năm 2020 và coi đây là căn cứ pháp lý để tổ chức thực hiện phát triển thành phố những năm tiếp theo.
Đó là một số kết quả đạt được của thành phố Việt Trì từ khi triển khai thực hiện Luật Bảo vệ Môi trường năm 2005 và những bài học kinh nghiệm rút ra. Trong những năm tới thành phố Việt Trì phấn đấu đạt được những chỉ tiêu đã đề ra, trở thành trung tâm vùng, xứng tầm với tiềm năng và trở thành thành phố lễ hội cội nguồn dân tộc Việt Nam.
Việt Trì là “Thành phố ngã ba sông”, cách trung tâm Thủ đô Hà Nội 80 km về phía Tây Bắc. Từ 01/7/2008 thực hiện Nghị quyết số 14/2008/QH12, ngày 29/5/2008, kỳ họp thứ 3, Quốc hội khoá XII, thành phố Việt Trì có 23 đơn vị hành chính với 11.310 ha diện tích tự nhiên, dân số gồm 260.495 người. Thành phố được bao bọc bởi 2 con sông lớn là sông Lô và sông Hồng.
Việt Tri có mạng lưới giao thông đối ngoại tương đối phát triển, bao gồm cả đường bộ, đường thuỷ, đường sắt; là cầu nối giữa thủ đô Hà Nội, thành phố Hải Phòng, các tỉnh đồng bằng Bắc Bộ với các tỉnh trong vùng Tây, Đông Bắc như Yên Bái, Lào Cai, Tuyên Quang, Hà Giang, Lai Châu, Thái Nguyên…
Trải qua gần 50 năm xây dựng và phát triển, cùng với các đô thị hoá trong cả nước, Việt Trì đang chuyển mình mạng mẽ. Tốc độ đô thị hoá nhanh. Thành phố xác định công tác đầu tư xây dựng hạ tầng đô thị là một trong những khâu đột phá để phát triển. Thành phố đã xây dựng hệ thống mạng lưới giao thông hiện đại, đầu tư xây dựng hàng trăm km hệ thống đường giao thông bê tông khu dân cư, hệ thống điện chiếu sáng công cộng, hệ thống thoát nước, hệ thống cây xanh môi trường. Thành phố đã xây dựng 02 khu công nghiệp công nghệ cao, 05 khu đô thị mới và các khu tiểu thủ công nghiệp, làng nghề. Thu hút đầu tư của các cá nhân, các doanh nghiệp. Bước đầu đã tạo nên bộ mặt đô thị khang trang, hiện đại.
Song song với công tác đầu tư xây dựng, thành phố đã triển khai những giải pháp nâng cao nhận thức, nếp sống đô thị của nhân dân để thành phố có bản sắc của thành phố lễ hội, thành phố văn hoá.
Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả hết sức to lớn nêu trên, Đảng bộ, Chính quyền, các tổ chức, đơn vị đóng trên địa bàn và nhân dân thành phố đang phải cố gắng hết mình để xoá đi suy nghĩ về một thành phố “bé, bụi, bẩn” mà nhiều năm đã nằm trong tâm thức của nhiều người.
Vì là thành phố trẻ, lúc đầu là thành phố công nghiệp của những năm 1960 đến nay đã xây dựng các khu công nghiệp công nghệ cao, khu đô thị mới và các khu tiểu thủ công nghiệp, làng nghề đã góp phần to lớn trong sự nghiệp phát triển kinh tế. Tuy nhiên, vấn đề môi trường cũng là điều mà các cấp chính quyền và nhân dân rất quan tâm;
Chủ trương của Đảng là vừa phát triển kinh tế nhưng phải đi đôi với bảo vệ môi trường là chủ trương hết sức đúng đắn. Nhưng việc thực hiện và đưa chủ trương vào cuộc sống, vào ý thức mỗi người dân, vào tâm thức của người đứng đầu các cơ sở sản xuất kinh doanh cũng đòi hỏi nhiều công sức và thời gian nhất định. Nó phụ thuộc vào ý thức trách nhiệm của mỗi con người với cộng đồng, với những người xung quanh và chính cả với bản thân mình;
Cuộc sống có tươi vui, lành mạnh, tốt đẹp hay không phụ thuộc vào nơi mà mỗi người đang sống. Đó chính là ngôi nhà của mình, làng xóm khu phố mình và rộng lớn hơn đó là đất nước mình và trái đất này. Trách nhiệm của mỗi con người vì mọi người đóng một vai trò hết sức quan trọng và có ý nghĩa to lớn trong việc bảo vệ môi trường.
Để có được ý thức trách nhiệm đó không phải bằng những hành động gì to lớn, bằng suy nghĩ gì xa sôi mà bằng những hành động cụ thể hàng ngày. Đi trên đường tiện tay vứt mẩu thuốc lá, để giảm bớt thời gian tiện tay vứt túi rác ra lòng đường, đổ chút nước bẩn ra hè phố và vì lợi nhuận kinh tế, “tiện tay” xả thẳng nước chưa qua xử lý xuống dòng sông, xả thẳng khói bụi ra bầu không khí. Mỗi cử chỉ đó, mỗi hành động đó đang từng ngày, từng giờ làm cho môi trường sống quanh ta ô nhiễm. Sự ô nhiễm đó không chỉ một người gánh chịu, một làng xóm, khu phố gánh chịu mà mọi người đều phải gánh chịu. Không chỉ thế hệ này gánh chịu mà những thế hệ mai sau phải gánh chịu. Nếu mỗi người đều đóng góp những hành động đúng và những cử chỉ có trách nhiệm với cộng đồng có trách nhiệm với môi trường, với trái đất thì cuộc sống của mỗi chúng ta sẽ tốt đẹp hơn nhiều.
Trên đà phát triển kinh tế, trong nhiều năm qua thành phố Việt Trì được sự quan tâm của các cấp các ngành từ Trung ương đến địa phương, bộ mặt thành phố đã có nhiều đổi thay. Thành phố khang trang hơn, hiện đại hơn, rộng rãi hơn và đặc biệt là xanh, sạch, đẹp hơn. ý thức về nề nếp sống đô thị trong mỗi con người được nâng lên đáng kể. Qua Việt Trì mỗi người đều cảm nhận thành phố đang chuyển mình rõ rệt, xứng tầm là trung tâm kinh tế, chính trị, văn hoá của Tỉnh và dần là trung tâm kinh tế và thành phố lễ hội trở về cội nguồn dân tộc Việt Nam;
Để có những kết quả đó, những năm qua thành phố Việt Trì đã rút ra những bài học kinh nghiệm sau:
- Luôn trú trọng và tăng cường sự lãnh chỉ đạo của Đảng ở các cấp chính quyền trong việc thực hiện pháp luật nói chung và Luật Bảo vệ Môi trường nói riêng; Các cấp bộ Đảng thường xuyên ra nghị quyết chuyên đề như: tăng cường công tác quản lý đất đai và môi trường trong giai đoạn mới; nghị quyết về thực hiện quy chế dân chủ trong việc kiểm tra, phát hiện và giám sát những cơ sở dễ phát nguồn gây ô nhiễm, trong quản lý trật tự lòng lề đường, trong thực hiện quy chế quản lý đô thị…
- Phối hợp chặt chẽ với các ngành, các cấp, các đoàn thể quần chúng và các phương tiện thông tin đại chúng thường xuyên tuyên truyền, phổ biến các văn bản pháp luật của Nhà nước đến tận khu dân phố, đến từng người dân qua mạng lưới thông tin truyền thanh cơ sở. Phối hợp việc đầu tư phát triển kinh tế với bảo vệ môi trường. Thành lập các đội tự quản thu gom và xử lý rác thải tại chỗ, không để tồn đọng. Tích cực tham gia khơi thông cống rãnh, xử lý những điểm tồn đọng nước bẩn, phát quang bụi rậm giúp cho lòng đường quang đãng hơn, phố phường, làng xóm sạch sẽ hơn;
- Thường xuyên tổ chức tập huấn chuyên môn nghiệp vụ, tăng cường công tác thanh kiểm tra để uốn nắn kịp thời những sai phạm và tăng cương tuyên truyền pháp luật môi trường cho cán bộ quản lý cơ sở. Thành phố Việt Trì coi việc quản lý tốt nếp sống đô thị tại các xã, phường là yếu tố quyết định, nên đã thường xuyên đầu tư trang thiết bị làm việc, nâng cao năng lực chuyên môn cho cán bộ chuyên quản đáp ứng yêu cầu đề ra. Tại các xã, phường đều có hòm thư góp ý, qua đó cho nhân dân được bày tỏ kịp thời những suy nghĩ, nguyện vọng của mình với cơ quan Nhà nước, từ đó phần nào nắm được tâm tư nguyện vọng của nhân dân.
- Chủ tịch các phường, xã thường xuyên tổ chức gặp mặt các doanh nghiệp đóng trên địa bàn để trao đổi, đàm thoại và cùng doanh nghiệp tháo gỡ vướng mắc trong quá trình sản xuất kinh doanh. Chủ tịch thành phố tổ chức gặp mặt các doanh nghiệp tiêu biểu mỗi quý 1 lần nhằm giúp doanh nghiệp tháo gỡ khó khăn và bàn biện pháp khắc phục;
- Để có cơ sở khoa học trong định hướng phát triển kinh tế và chuyển dịch cơ cấu, xây dựng thành phố trở thành thành phố lễ hội, thành phố đang tiến hành lập quy hoạch tổng thể phát triển kinh tế - xã hội đến năm 2020 và coi đây là căn cứ pháp lý để tổ chức thực hiện phát triển thành phố những năm tiếp theo.
Đó là một số kết quả đạt được của thành phố Việt Trì từ khi triển khai thực hiện Luật Bảo vệ Môi trường năm 2005 và những bài học kinh nghiệm rút ra. Trong những năm tới thành phố Việt Trì phấn đấu đạt được những chỉ tiêu đã đề ra, trở thành trung tâm vùng, xứng tầm với tiềm năng và trở thành thành phố lễ hội cội nguồn dân tộc Việt Nam.
Tác giả bài viết: Nguyễn Khắc Hải - Trưởng phòng TN và MT TP.Việt Trì