Theo dự báo của cơ quan khí tượng thủy văn, thời tiết nắng nóng năm nay tiếp tục diễn biến phức tạp, đặc biệt tại các tỉnh khu vực Bắc Bộ với nhiều đợt nắng nóng và nắng nóng gay gắt kéo dài. Nhiệt độ cao nhất phổ biến từ 36 - 38°C, có nơi trên 39°C, độ ẩm không khí thấp đã và đang gây nhiều bất lợi đối với sản xuất nông nghiệp, nhất là lĩnh vực chăn nuôi. Nền nhiệt độ cao kéo dài không chỉ làm giảm khả năng sinh trưởng, phát triển của vật nuôi mà còn làm tăng nguy cơ phát sinh dịch bệnh, ảnh hưởng trực tiếp đến năng suất và hiệu quả kinh tế của người chăn nuôi. Để hạn chế thiệt hại và bảo vệ đàn vật nuôi trong mùa nắng nóng, người chăn nuôi cần chủ động thực hiện đồng bộ các biện pháp về quản lý chuồng trại, chăm sóc nuôi dưỡng, vệ sinh thú y và phòng chống dịch bệnh. 

Tăng cường chống nóng bằng hệ thống giàn mát cho chuồng nuôi

Một trong những giải pháp quan trọng trước hết là thường xuyên cập nhật thông tin dự báo thời tiết trên các phương tiện thông tin đại chúng của Trung ương và địa phương nhằm chủ động xây dựng kế hoạch chăm sóc, nuôi dưỡng phù hợp. Trong những ngày nắng nóng kéo dài, cần tăng cường theo dõi tình trạng sức khỏe đàn vật nuôi để kịp thời phát hiện các biểu hiện bất thường như giảm ăn, thở gấp, mệt mỏi, nằm nhiều hoặc giảm vận động để có biện pháp xử lý phù hợp.

Chuồng trại đóng vai trò quan trọng trong việc giảm tác động bất lợi của thời tiết đến vật nuôi. Trong những ngày nắng nóng gay gắt, cần áp dụng các biện pháp làm mát như phun nước lên mái chuồng, sử dụng quạt thông gió, hệ thống phun sương hoặc làm mát bằng hơi nước để hạ nhiệt độ môi trường nuôi. Tuy nhiên, cần lưu ý điều chỉnh phù hợp để tránh làm tăng độ ẩm quá cao trong chuồng nuôi, tạo điều kiện cho vi khuẩn và mầm bệnh phát triển. Đối với các trang trại chăn nuôi quy mô lớn, cần đầu tư hệ thống làm mát hiện đại, đồng thời chủ động nguồn điện và nguồn nước phục vụ sản xuất trong mùa hè. Bên cạnh đó, hệ thống thu gom và thoát nước thải cần được khơi thông thường xuyên; chất thải chăn nuôi phải được xử lý đúng quy định nhằm hạn chế ô nhiễm môi trường và phát sinh dịch bệnh.

Trong điều kiện thời tiết nắng nóng kéo dài, khả năng tiêu hóa và hấp thụ dinh dưỡng của vật nuôi thường bị ảnh hưởng, khiến vật nuôi ăn ít, giảm lượng thức ăn. Vì vậy, người chăn nuôi cần điều chỉnh khẩu phần ăn phù hợp, tăng cường thức ăn giàu đạm, giảm bớt hàm lượng tinh bột và chất béo trong khẩu phần. Thức ăn cần được chia thành nhiều bữa nhỏ và cho ăn vào thời điểm mát trong ngày như sáng sớm, chiều tối; hạn chế cho ăn vào thời điểm nắng nóng cao điểm giữa trưa. Trong những ngày nhiệt độ quá cao, có thể điều chỉnh giảm từ 5–10% lượng thức ăn so với bình thường nhằm tránh tăng quá trình trao đổi chất gây áp lực cho cơ thể vật nuôi.

Nước uống trong mùa hè có vai trò đặc biệt quan trọng đối với sức khỏe vật nuôi. Người chăn nuôi cần đảm bảo cung cấp đầy đủ nước sạch, mát và thay nước thường xuyên. Có thể bổ sung chất điện giải, vitamin C vào nước uống nhằm tăng sức đề kháng, hỗ trợ giải nhiệt và giảm stress do nhiệt cho vật nuôi.

Cung cấp đầy đủ nước uống cho đàn gà bằng hệ thống máng nước tự động

Mật độ chăn nuôi cũng cần được điều chỉnh phù hợp trong điều kiện thời tiết nắng nóng. Việc nuôi nhốt quá dày sẽ làm nhiệt độ chuồng nuôi tăng cao, không khí ngột ngạt và làm tăng nguy cơ phát sinh dịch bệnh. Đối với gia cầm, cần nuôi với mật độ phù hợp theo từng giai đoạn sinh trưởng, đồng thời có thể tận dụng khu vực vườn hoặc bóng cây để giảm áp lực nhiệt trong chuồng nuôi. Đối với gà đẻ cần hạn chế tình trạng quá béo bằng cách điều chỉnh khẩu phần ăn và bổ sung thêm rau xanh. 

Đối với gia cầm nuôi trên nền đệm lót sinh học, cần làm lớp đệm mỏng hơn để giảm nhiệt từ nền chuồng. Đồng thời tăng thêm sào đậu giúp gà có không gian nghỉ ngơi thông thoáng hơn; Đối với chăn nuôi trâu, bò và lợn, cần thường xuyên tắm chải từ hai đến ba lần mỗi ngày nhằm hỗ trợ hạ nhiệt cơ thể và phòng ngừa các bệnh ngoài da. Thời gian chăn thả phù hợp là buổi sáng từ 6 - 9 giờ và buổi chiều từ 16 - 18 giờ. Trong khoảng thời gian nhiệt độ ngoài trời tăng cao, đặc biệt từ 12 - 16 giờ, cần hạn chế chăn thả hoặc sử dụng sức kéo, đồng thời bố trí nơi nghỉ ngơi có bóng mát cho vật nuôi; Việc vận chuyển gia súc, gia cầm trong thời tiết nắng nóng cũng cần được hạn chế tối đa. Trong trường hợp cần thiết, phương tiện vận chuyển phải được che chắn phù hợp, đảm bảo mật độ hợp lý và có thời gian nghỉ cho vật nuôi trong quá trình vận chuyển.

Bên cạnh các biện pháp chăm sóc nuôi dưỡng, công tác vệ sinh thú y và phòng chống dịch bệnh cần được thực hiện thường xuyên. Mùa hè là thời điểm thuận lợi cho vi khuẩn, vi rút, côn trùng và các tác nhân gây bệnh phát triển mạnh. Do đó, cần thường xuyên vệ sinh, tiêu độc khử trùng chuồng trại, dụng cụ chăn nuôi; thực hiện phun thuốc sát trùng định kỳ nhằm hạn chế sự phát triển của ruồi, muỗi, ve, mòng và các loại côn trùng truyền bệnh. Song song với đó, cần tăng cường theo dõi tình trạng sức khỏe của đàn vật nuôi để phát hiện sớm các biểu hiện bất thường, đặc biệt đối với các bệnh đường hô hấp, tiêu hóa và các bệnh truyền nhiễm nguy hiểm. Việc tiêm phòng đầy đủ các loại vắc xin theo khuyến cáo của cơ quan chuyên môn là giải pháp quan trọng nhằm bảo vệ đàn vật nuôi trước nguy cơ dịch bệnh.

Chủ động phòng, chống nắng nóng cho đàn vật nuôi là giải pháp thiết thực nhằm bảo vệ sức khỏe vật nuôi, hạn chế thiệt hại kinh tế và nâng cao hiệu quả sản xuất chăn nuôi. Việc thực hiện tốt các biện pháp chăm sóc, nuôi dưỡng, cải tạo chuồng trại và vệ sinh thú y không chỉ giúp vật nuôi tăng khả năng thích nghi với điều kiện thời tiết bất lợi mà còn góp phần phát triển ngành chăn nuôi theo hướng an toàn, hiệu quả và bền vững.

Bích Huệ - Trung tâm Khuyến nông