Theo đánh giá sơ bộ tại khu vực nông thôn công tác quy hoạch phân vùng sản xuất và khu dân cư được quản lý chặt chẽ; công tác thu gom xử lý rác thải được xử lý kịp thời (không có tồn đọng rác thải sinh hoạt), ô nhiễm chất thải rắn được quan tâm xử lý; hệ thống thoát nước (ao hồ, cống, rãnh thoát nước dọc) theo các tuyến kênh mương, các tuyến đường giao thông được đầu tư, nâng cấp; tỷ lệ thu gom, xử lý chất thải rắn sinh hoạt đạt 93,5%; tỷ lệ thu gom, xử lý chất thải rắn y tế đạt 90%; 100% dự án đầu tư mới được bố trí phù hợp quy hoạch; tỷ lệ dân số dùng nước hợp vệ sinh đạt 90%; tỷ lệ hộ dân nông thôn có nhà tiêu hợp vệ sinh đạt 90%; hầu hết các hộ chăn nuôi khu dân cư đã được sắp xếp, vận động các gia đình chuyển đổi ngành nghề, số lượng đầu con giảm mạnh.
Tuy nhiên, là huyện trọng điểm sản xuất công nghiệp, mật độ dân số đông (bình quân 1.044 người/km2); cùng với quá trình đô thị hóa và phát triển công nghiệp, chuyển đổi cơ cấu, cây trồng vật nuôi tăng nhanh, dẫn đến công tác vệ sinh môi trường nông thôn trên địa bàn huyện luôn tồn tại những bất cập, đó là: khu vực nông thôn còn tập quán thả rông gia súc, thói quen sinh hoạt, ăn ở chưa hợp vệ sinh; làm chuồng gia súc liền kề với nhà ở, nhà tiêu không đúng quy cách và đảm bảo vệ sinh, tình trạng vứt rác thải sinh hoạt bừa bãi ở dọc khu vực chợ, kênh Diên Hồng còn khá phổ biến; môi trường nước, không khí ở một số địa bàn đang bị ô nhiễm bụi và SO2, NOx có nguy cơ gia tăng, đặc biệt là khu vực xã Thạch Sơn, Xuân Lũng, Sơn Vi, thị trấn Lâm Thao và thị trấn Hùng Sơn ảnh hưởng xấu tới phát triển kinh tế và sức khỏe cộng đồng. Đây là nguy cơ, thách thức cho cấp ủy đảng, chính quyền các cấp để tập trung giải quyết môi trường nông thôn trong thời gian tới.
Để thực hiện tốt Luật BVMT, Chỉ thị 29- CT/TW của Ban Bí thư về tiếp tục thực hiện công tác BVMT và Chương trình hành động số 85-CTr/HU ngày 16/8/2013 của Huyện ủy về chủ động ứng phó với biến đổi khí hậu, tăng cường quản lý tài nguyên và BVMT, huyện Lâm Thao xác định giải pháp chủ yếu trong thời gian tới như sau:
- Tiếp tục quán triệt, phổ biến rộng rãi Luật BVMT, các chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước về công tác BVMT đến toàn thể cán bộ, đảng viên và nhân dân; xử phạt nghiêm, đúng mức các hành vi gây ô nhiễm môi trường; Xây dựng tiêu chí, chuẩn mực vệ sinh môi trường để đánh giá mức độ BVMT của từng cơ quan gia đình, khu dân cư, tập thể, cá nhân cán bộ đảng viên. Nâng cao chất lượng công tác tuyên truyền và BVMT; có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan chức năng với MTTQ và các tổ chức đoàn thể nhân dân với các cơ quan thông tin đại chúng nhằm tuyên truyền rộng rãi trong cán bộ đảng viên, đoàn viên hội viên về ý thức trách nhiệm BVMT.
- Tăng cường quản lý nhà nước về BVMT, bảo đảm thực hiện hiệu quả công tác quản lý nhà nước về BVMT từ huyện đến cơ sở. Xác định rõ trách nhiệm và phân công, phân cấp hợp lý nhiệm vụ BVMT từ huyện đến cơ sở. Tăng cường các hoạt động phối hợp thanh tra, kiểm tra, giám sát đấu tranh phòng, chống tội phạm và các vi phạm pháp luật về BVMT và quản lý tài nguyên khoáng sản, kiên quyết xử lý các trường hợp vi phạm.
- Về tăng cường nguồn lực tài chính, tiếp tục đẩy mạnh xã hội hoá hoạt động BVMT, đảm bảo nguồn kinh phí sự nghiệp môi trường, tăng tỷ lệ đầu tư cho BVMT từ nguồn vốn NSNN; tranh thủ nguồn vốn hỗ trợ ngân sách cấp trên đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng ở khu vực nông thôn gắn với xây dựng NTM.
Đề cao trách nhiệm, tăng cường sự tham gia của MTTQ, các tổ chức chính trị xã hội, phát huy hiệu quả các phương tiện truyền thông trong hoạt động BVMT. Chú trọng xây dựng các phong trào quần chúng tham gia BVMT. Phát hiện các mô hình điển hình trong hoạt động BVMT để khen thưởng, phổ biến và nhân rộng; đưa nội dung BVMT vào cuộc vận động toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa và vào tiêu chuẩn để bình xét khen thưởng.
- Đẩy mạnh các hoạt động phòng ngừa, kiểm soát ô nhiễm, quản lý chất thải; đẩy mạnh hoạt động quản lý sử dụng hoá chất trong sản xuất công nghiệp; nông nghiệp và y tế...;đề xuất cấp trên triển khai thực hiện các dự án BVMT ở khu vực xã Thạch Sơn (do hoạt động xả thải của Công ty CP Supe Phốt phát và Hóa chất Lâm Thao), các lò gạch kiểu đứng liên hoàn và khu vực lân cận Công ty CP ắc quy Vĩnh Phú.
Tăng cường công tác kiểm tra, giám sát nhằm nâng cao hiệu quả việc sử dụng các nguồn vốn đầu tư BVMT. Tăng cường công tác thu gom, xử lý rác thải, chất thải y tế, chất thải làng nghề, chất thải chăn nuôi; quản lý chặt chẽ việc thu gom, xử lý chất thải nguy hại.
- Chú trọng BVMT khu vực nông thôn, quản lý chặt chẽ các hoạt động xả thải các dự án, các hộ chăn nuôi; thực hiện có hiệu quả đề án thu gom xử lý rác thải sinh hoạt trên địa bàn giai đoạn 2011 - 2016; chú trọng đầu tư, cải tạo hệ thống cây xanh, duy trì và cải tạo ao hồ trong các khu dân cư.
Tác giả bài viết: Ngô Duy Khang - Phó Phòng TN và MT huyện Lâm Thao